Velayet Nedir? Velayet Davası, Ortak Velayet

Ayrılık ve boşanmanın ardından, velayetin ebeveynlerden birine verilmesi, çocuğun ileriye dönük yararlarını gözetecek şekilde düzenlenir. Çocuğun dürüst, ahlak sahibi, çalışkan ve bilgili bir insan olarak yetişmesi ebeveynlerin üzerindeki en önemli ödevdir.

Velayet davasında hakimin karar verirken esas aldığı şey, Türk Medeni Kanununun 335 ile 351. maddelerine göre belirlenen çocuğun üstün yararıdır. Anne ve babanın istek ve tercihleri yerine çocuğun faydası öncelikli baz alınır.

Velayetin değişiklik veya kaldırılması durumlarında, belirli şartlar mevcuttur ve çocuğun yararına aykırı olmamak kaydıyla hakim bu konuda takdir hakkını kullanır. Velayet, ebeveynlerin en büyük sorumluluklarından biri olup, aile mahkemelerindeki tartışmaların odak noktasını oluşturur.

Velayet, reşit olmayan çocuğun ya da kısıtlanmış ergin çocuğun bakımı, eğitimi, korunması gibi hususlarda ana ve babaya verilen yasal sorumluluk ve haklardır. Türk hukuk sisteminde, velayet hakkının ne olduğunu ve kimlere ait olduğunu anlamak, çocukların ve ailelerin temel haklarını korumak açısından önem taşır.

Reşit olmayan çocuklar üzerindeki velayet hakkı, doğal olarak anne ve babaya aittir. Bu hak, çocukların yararına olan kararları alma yetkisi verir ve genellikle ebeveynler arasında paylaşılır. Hukuki açıdan, herhangi bir yasal sebep bulunmadığı takdirde, velayet haklarının anne veya babadan alınması mümkün değildir.

Kısıtlama kararı alınmış ergin çocuklar söz konusu olduğunda ise durum biraz farklıdır. Eğer mahkeme tarafından bir vasi atanmasına karar verilmezse, bu ergin çocuklar da anne ve babanın velayeti altında kalmaya devam ederler. Ana ve babanın velayeti, çocukları ergin olsalar dahi onların korunmaya ihtiyaç duyduğu durumlarda devam ettirilebilir.

Velayet hakları, her durumda çocuğun üstün yararını gözetmek ve onları her türlü zarardan korumak amacıyla tasarlanmıştır. Bu haklar, hem ulusal mevzuatta hem de uluslararası sözleşmelerde koruma altına alınmıştır ve yasal bir güvenceye sahiptir. Velayet konusunda herhangi bir değişiklik yapılırken veya hakların elinden alınmasına karar verilirken mahkemeler, çocuğun durumu ve yararı dikkatle incelenir ve kararlar bu yönde verilir.

Velayet, genel olarak çocukların bakımı, eğitimi, korunması ve temsili ile ilgili ebeveyn görevlerini ifade eder. Velayet Türk Medeni Kanununun 337, 340, 342 ve 346. maddelerinde tanımlanmıştır. Çocukların kişilikleri ve malları üzerindeki haklar, ödevler, yetkiler ve yükümlülükleri velayet kapsamında değerlendirilir.

Aile mahkemesinde açılan velayet davasında, hakim resen araştırma ilkesine göre hareket eder. Yani, hakim velayetle ilgili konularda tarafların isteklerine bağlı olmaksızın karar verebilir.

Tapu Iptal Ve Tescil Davasi 6
Velayet Nedir? Velayet Davası, Ortak Velayet 3

Velayet Davasında Çocuklara Tercihi Sorulur mu?

Velayet, anne veya babanın, çocuklarının bakımı, korunması ve eğitimi gibi önemli kararlarını almada yasal yetkilerini ve sorumluluklarını ifade eder. Ayrıca, velayet, çocukların hangi ebeveyn ile  yaşayacağı ve diğer ebeveynin çocuklarla ilişki kurma şeklini de belirler.

İdrak yaşı, çocuğun anlama, değerlendirme ve iradesini belli bir olgunlukla ifade edebilme yaşıdır. Uygulamalarında, bu yaş genellikle 8 yaş olarak kabul edilmektedir. Bu yaşa ulaşmış çocukların velayet kararları alınırken görüşlerinin dikkate alınması gerekliliği vurgulanır.

Velayet düzenlemelerinde mahkemeler, çocukların fikirlerini almakla yükümlüdür. Bu kapsamda, çocuğun yaşının yanı sıra onun olgunluğu ve anlama kapasitesi de önemlidir.  

Mahkemeler, velayet kararları alırken bu yaş kriterini gözetmeli ve çocukların görüşlerini mutlaka sormalıdır. Bu yaklaşım, çocukların en iyi menfaatlerini korumayı amaçlar.

Ortak Velayet Nedir?

Velayet, hukuk dilinde ebeveynlerin çocukları üzerinde sahip oldukları hakları ve çocuklarının bakım, eğitim, koruma gibi temel ihtiyaçlarına yön verme sorumluluklarını ifade eden bir kavramdır. Türk Medeni Kanununun 336. maddesine göre, evlilik devam ederken velayet ana ve baba tarafından müştereken kullanılır. Ancak boşanma ya da ayrılık durumlarında mahkeme, velayeti genellikle çocuğun en iyi yararı gözetilerek anne veya babadan birisine vermektedir.

Ortak velayet, boşanma sonrası ebeveynlerin çocukların bakım ve eğitimi konusunda ortak sorumlulağa ve haklara sahip olmalarını, böylece çocuğun her iki ebeveyn ile de düzenli ve etkili bir ilişki sürdürmesine olanak sağlayan bir düzenlemedir. Özellikle çocuğun üstün yararı ilkesi gözetildiğinde, bu yaklaşımın, çocuğun psikolojik ve sosyal gelişimine olumlu etkisi olabileceği belirtilmektedir.

Velayetin Değiştirilmesi Davası

Mevcut velayet düzeninin değiştirilerek diğer ebeveyne veya üçüncü bir kişiye devredilmesini talep eden davadır. Bu tür bir dava, çocuğun menfaatleri gözetilerek ve mevcut durumun çocuğa zarar verdiği durumlarda açılabilir.

Velayet davası, ebeveynler arasındaki boşanma sürecinin sonlanması ile bağımsız olarak da açılabilir. Boşanma davası neticesinde hakim tarafından çocuğun velayeti ile ilgili karar verilmiş olsa bile, yaşanan yeni gelişmeler ve değişen koşullar üzerine velayetin diğer ebeveyne geçirilmesi talep edilebilir.

Bu tür bir davayı açmak için mahkeme harçları ve avukatlık ücretleri gibi yeni dava masraflarının ödenmesi gerekir. Velayet davasında, daha önceden belirlenen velayet kararının değişen şartlar nedeniyle gözden geçirilmesi ve yeniden düzenlenmesi söz konusudur.

Velayetin değiştirilmesi talebi, Türk Medeni Kanunu madde 183 kapsamında belirlenmiş şartlara göre değerlendirilir. Bu şartlar arasında ebeveynin yeniden evlenmesi, taşınması veya vefat etmesi gibi hayatın olağan akışı içinde gerçekleşen değişiklikler bulunmaktadır. Ayrıca, velayet hakkını kötüye kullanma, çocuğun kişisel ilişkilerine engel olma, çocuğun ihmal edilmesi veya psikolojik gelişiminin olumsuz etkilenmesi gibi faktörler de göz önünde bulundurulur. Hakim, velayetin değiştirilmesine karar verirse, bu durumun çeşitli sonuçları da olacaktır. Bunlardan biri, velayeti elinden alınan ebeveynle çocuğun kişisel ilişkisinin düzenlenmesidir. Diğer bir sonuç ise, çocuğun bakımı için iştirak nafakası ödeme yükümlülüğü olabilir. Hakim, velayetin değiştirilmesi kararı verirken bu hususları da dikkate almalıdır.

Velayetin Kaldırılması Davası

Velayet hakkının tamamen kaldırılmasını isteyen ve genellikle çocuğun en iyi çıkarları doğrultusunda açılan bir davadır. Ebeveynin velayet hakkını kötüye kullanması veya çocuğun sağlığı ve güvenliği için tehdit oluşturması böyle bir davanın açılmasına neden olabilir.

Velayet hakkı, çocuğun en iyi çıkarları gözetilerek ebeveynlere verilir. Ancak bazı durumlarda, bir ebeveynin velayet hakkı, çocuğun sağlığına veya güvenliğine zarar verebilecek şekilde kötüye kullanıldığında ya da çocuğa karşı ihmal veya istismar gibi durumlar söz konusu olduğunda, velayetin tamamen kaldırılmasını talep eden davalara konu olabilir.

Bu davalarda, mahkeme çocuğun menfaatini her zaman öncelikli tutar ve velayet hakkının kaldırılmasının gerekli olup olmadığını dikkatlice değerlendirir. Velayet hakkının kaldırılması, yani ‘tamamen velayetin elden alınması‘, ciddi durumlar gerektirir; zira bu, çocuğun ve ebeveynin ilişkisinde önemli bir değişikliği ifade eder.

Ebeveynlerden birinin velayet hakkını kötüye kullanması, çocuğun maruz kaldığı tehlikeler veya kötü muamele hâllerinde, diğer ebeveyn veya ilgili kurumlar tarafından velayet haklarının gözden geçirilmesi için dava açılabilir. Bu tür davalarda mahkemenin karar süreci, çocuğun ebeveyn ile etkileşimi, çocuğun yaşam kalitesi ve çocuğun ihtiyaçları gibi konuları detaylı bir şekilde inceleyerek, çocuğun yararına olan sonuca ulaşmayı hedefler.

Kaldırılan Velayetin Geri Verilmesi

Velayet, genel olarak bir çocuğun bakımı, korunması ve eğitimiyle ilgili hak ve sorumlulukları ifade eder. Ebeveynlerden birine veya her ikisine ait olan bu yasal yetki, çeşitli nedenlerle kaldırılabilir. Ancak, bazen daha önce alınmış olan velayet hakkının yeniden eski sahibine iade edilmesi gündeme gelebilir. 

Ebeveynlerden birinin velayet hakkı, örneğin çocuğun menfaatine aykırı hareket etmesi veya çocuğa zarar verme potansiyeli olduğunda mahkeme kararıyla kaldırılabilir. Ancak, bu durumlar düzeldiğinde ve eski sahibinin çocuğun yararına hareket edeceği kanıtlandığında, velayetin yeniden iade edilmesi söz konusu olabilir.

Tapu Iptal Ve Tescil Davasi 5
Velayet Nedir? Velayet Davası, Ortak Velayet 4

Boşanma Davasında Velayet Talebi

Boşanma sürecinde, özellikle de çocukların varlığı durumunda, velayet meselesi önem arz etmektedir. Peki, velayet nedir? Velayet, anne veya babanın çocukları üzerindeki bakım, koruma ve çocukların yasal temsilcisi olma sorumluluklarını ifade eder. Türk Medeni Kanununa göre, boşanma davalarının incelemeleri içinde velayet talebi mutlak bir yer tutar.

Boşanma davası sırasında, ebeveynlerden biri ya da her ikisi de müşterek çocukları ile ilgili olarak velayetin kendilerine verilmesini isteyebilir. Bu talep, dava dilekçesinde yer alabilir ve böylece dava ile aynı anda çözümlenir. 

Boşanma davası devam ederken her iki tarafın da çocuğun geçici velayeti ile ilgili talepleri olabilir. Mahkeme, dava sürecinde çocuğun yararını gözeterek geçici bir velayet kararı verebilir. Davanın sonuçlanması ile birlikte, mahkeme durumun gerekliliklerini dikkate alarak çocuğun kalıcı velayetinin hangi ebeveyne verileceğine hükmeder.

Türk hukukunda özellikle vurgulanması gereken noktalardan biri de velayetin kamu düzeni ile ilişkilendirilmesidir. Ebeveynlerin velayet talebinde bulunmaması durumu bile olsa, hakim, çocuğun üstün yararını ve kamu düzenini korumak adına kendiliğinden karar verebilir. Bu kapsamda velayet konusunda herhangi bir talep olmasa dahi mahkemece, çocuğun durumuna ve menfaatlerine uygun bir karar alınması önemlidir.

Velayet, hem geçici hem de kalıcı olarak mahkeme tarafından karara bağlanabilir ve bu konularda tarafların talepleri önemli rol oynar. Ancak, çocuğun en iyi çıkarları her zaman gözetilir ve kamu düzeninin bir parçası olarak velayet konusu, mahkeme tarafından titizlikle ele alınır.

Velayet Davalarında Yetkili ve Görevli Mahkeme

Velayet davalarında görevli olan yargı mercii aile mahkemeleridir. Aile mahkemesi, velayet ile ilgili bu önemli değişikliklerin çocuğun yüksek yararı gözetilerek incelenmesini, değerlendirilmesini ve adaletli bir karara bağlanmasını sağlar.

Sonuç olarak, velayetin değiştirilmesi veya kaldırılması gibi önemli bir yargı işinde yetkili mahkemenin belirlenmesi, davacı ya da davalı kim olursa olsun, onların oturdukları yere göre tespit edilebilir. Bu durum, hukuki işlemlerin yürütülmesinde kolaylık ve erişilebilirlik sağlamak amacıyla önem taşır.

Evli Olmayan Ebeveynlerde Velayet

Türk Medeni Kanununa göre, ana ve baba evli değilse velayet anaya aittir. Bu, çocuğun bakımı, eğitimi ve günlük yaşamıyla ilgili tüm önemli kararları ananın alabileceği anlamına gelir. Ancak, ana küçük yaşta ise, kısıtlı veya ölmüşse, bu durumda velayetin kimde olacağı konusu değişebilir.

Anne bu sayılan durumlardan birine giriyorsa veya daha önceki bir kararla velayeti elinden alınmışsa, işte bu noktada mahkeme devreye girer. Hakim, çocuğun menfaatlerini gözeterek karar verir ve bu kapsamda bir vasi atayabilir veya velayeti babaya verebilir. Burada odak noktası, her zaman çocuğun en iyi çıkarlarının korunmasıdır.

Velayet konusunda verilen her türlü karar, çocuğun sağlıklı bir ortamda büyümesini ve iyi bir eğitim almasını garanti altına almaya yöneliktir. Buna göre mahkemeler, çocuğun duygusal, fiziksel ve sosyal ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak, onun geleceğini en iyi şekilde şekillendirecek kararları verirler.

Velayet Altındaki Çocuğun Temsil Edilmesi

Velayet, ebeveynlerin reşit olmayan çocukları üzerinde sahip olduğu yasal hak ve sorumluluklar topluluğunu ifade eder. Ana ve baba bu çerçevede, çocuklarını yasal olarak üçüncü kişiler karşısında temsil etme hakkına sahiptirler. Bu temsil, velayetin bir parçası olarak kabul edilir ve ebeveynlerin çocuğun yararına hareket etmesini gerektirir.

İyi niyetli üçüncü şahıslar ise, işlemler sırasında eşlerden birinin diğer ebeveynin onayı ile hareket ettiğini var sayabilirler. Bu durum, gündelik hayatta sıklıkla karşımıza çıkan ve sadeleştirilmiş bir muameleyi mümkün kılan bir varsayımdır. Ancak, bu varsayımın istisnaları da bulunmaktadır; özellikle çocukların çıkarlarını ilgilendiren kritik kararlar söz konusu olduğunda ebeveynlerin her ikisinin de rızası aranabilir.

Velayet altında olan çocukların temsil etmekle ilgili sorumlulukları genellikle ebeveynlere ait olsa da, bazı durumlarda vesayet makamlarının onayı gerekebilir. Örneğin, çocuğun mallarının satışı gibi mühim meselelerde vesayet makamlarının iznine başvurulması zorunludur.

Velayet kavramı, ebeveynlerin çocuklarıyla ilgili yasal işlemleri yürütürken karşılaştıkları bir dizi yasal sürece ve hukuki düzenlemeye işaret eder. Bu süreç ve düzenlemeler, çocukların hakları ve refahının korunmasını amaçlamakta ve ebeveynlerin çocuklarına karşı sorumluluklarını belirleme noktasında önem taşımaktadır. 

Yeniden Evlilik Durumunda Velayet

Velayet, bir çocuğun bakımı, eğitimi ve korunmasındaki yasal sorumluluğu tanımlar. Peki, ana veya babanın yeniden evlenmesi velayeti nasıl etkiler? Genel bir kural olarak, velayete sahip olan anne ya da babanın evlenmesi tek başına velayetin kaldırılmasını zorunlu kılmaz. Ancak, çocuğun yüksek menfaatleri her zaman öncelikli olarak değerlendirilir.

Eğer bir durumda, çocuğun menfaatleri gereği bir değişiklik yapılması görülürse, mahkeme çocuğun yararını gözeterek velayet düzenlemesi yapabilir. Bu kapsamda, çocuğun yararı için velayetin başka bir kişiye geçirilmesi gündeme gelebilir. Aynı şekilde, mevcut koşulların değişmesi ve çocuğun durumunun gerektirdiği hallerde, velayetin tamamen kaldırılması ve yerine bir vasinin atanması da söz konusu olabilir.

Velayetin devamı, ana veya babanın yeniden evlenme durumuna göre otomatik olarak değişmez. Her durumda, yetkilendirilmiş mahkemeler, çocuğun menfaatlerini en önde tutarak karar verir. Velayet ve bu konudaki diğer yasal düzenlemeler, çocuğun en iyi şekilde korunmasını ve sağlıklı bir gelişim içinde olmasını amaçlar.

Velayet Kaldırılması Sonrasında Ebeveyn Yükümlülükleri

Velayetin kaldırılmasının ardından, genel anlayışa karşın, ebeveynlerin çocuklarına karşı sorumlulukları tamamen son bulmaz. Ana ve babanın çocuklarının bakım ve eğitim giderlerini karşılama yükümlülüğü devam eder.

Çocuğun maddi ihtiyaçları, daha önceden olduğu gibi, ana ve babanın yükümlülüğü altındadır. Bu, çocuğun giyim, beslenme, barınma ve eğitim giderleri gibi temel ihtiyaçlarını içerebilir.

Eğer ana ve baba veya çocuk maddi olarak bu giderleri karşılayacak durumda değilse, bu durumda Devlet devreye girebilir. Devlet, bu gibi durumlarda, çocuğun bakım ve eğitim giderlerini üstlenerek, onların temel ihtiyaçlarının karşılanması konusunda destek sağlar.

Velayetin kaldırılmasıyla alakalı süreçte, nafaka yükümlülükleri ayrıca değerlendirilmelidir. Nafaka, genellikle boşanma sonucu veya ebeveynlerin ayrı yaşaması durumunda, çocukların bakımı için ödenen miktardır. Nafakaya ilişkin hükümler de velayetin kaldırılmasıyla birlikte zaruri olarak göz önünde bulundurulur ve korunur.

Yorum yapın