Bazı durumlarda vasiyetname iptal edilebilir. Vasiyetname ancak düzenleyen kişinin ölümünden sonra açılacağı için, vasiyetname düzenleyen kişi hayatta olduğu sürece vasiyetnamenin iptali davası açılamaz. Vasiyetnamenin açılması hakkında detaylı bilgi için “vasiyetnamenin açılması” başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz. Vasiyetnamenin açılmasının ardından, haklarının zedelenmiş olduğunu gören yasal ya da atanmış tüm mirasçılar bu dava türüne başvurabilmektedir.

Yazımıza geçmeden önce, söz konusu detayların ve bilgilerin yalnızca sizleri aydınlatmak amacıyla oluşturulmuş olduğunu; vasiyetnamenin iptali davasında ilk olarak alanında uzman bir miras avukatından destek almanız gerektiğini unutmayın. Bu önlemi almanız, dava süresi boyunca karşılaşma ihtimaliniz olan hak ve mal kayıplarını önlemek konusunda sizlere yardımcı olacaktır.

Vasiyetnamenin iptali sebepleri

Vasiyetnamenin hangi hallerde iptal edilebileceği Türk Medeni Kanununun 557 maddesinde açıklanmıştır. Bu sebeplerin bulunması durumunda vasiyetnamenin iptali için dava açılabilir. Vasiyetname bazı şartların varlığı halinde iptal edilebilir. Bu konuda bir avukattan yardım almanızı öneririm. Av. Mustafa KÖK’e (0530) 821 53 16 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Vasiyetname miras bırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa, içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka veya ahlâka aykırı ise, vasiyetname kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa iptal edilebilir. Bu iptal sebepleri dışında başka bir sebepten ölüme bağlı tasarrufun iptaline karar verilebilmesi mümkün değildir. Hâkim iptal sebebiyle bağlı olup, örneğin sadece esasa ilişkin sebeplere dayanılarak iptal davası açılmışsa, şekle ilişkin iptal sebeplerini inceleyemez.

Ayırt etme gücünün bulunmaması sebebiyle vasiyetnamenin iptali

Vasiyetname düzenlendiği sırada miras bırakan eğer ayırt etme gücüne sahip değilse, mirasçıları vasiyetnamenin iptali için dava açılabilir. Genellikle yaşlılıkla birlikte ortaya çıkan bazı hastalıklar kişinin ayırt etme gücünü etkilemektedir. Kişi, vasiyetname düzenlediği sırada yaptığı işlemin sonuçlarını ayırt edemiyorsa, vasiyetnamenin iptali davası açılabilir. Böyle bir davada başarılı olabilmek için vasiyet düzenleyenin hukuki ehliyetinin olmadığı ispatlanmalıdır. Vasiyet düzenleyen kişinin ayırt etme gücünü etkileyen bir hastalık sebebi ile tedavi gördüğü, kendisine hastalıkla ilgili tanı veya teşhis konulduğu, ilaç kullandığı hastane kayıtları ile ispat edilmelidir.

Vasiyetname düzenlenebilmesi için üst yaş sınırı bulunmamaktadır. Kişi 60 yaşında vasiyetname düzenleyebileceği gibi 95 yaşında da vasiyetname düzenleyebilir. Kişinin yaşının ileri olması tek başına vasiyetnamenin iptalini gerektirmez. Ancak vasiyetname düzenlediği tarihte ne yaptığını bilmeyecek derecede akıl hastası olanların yaptıkları vasiyetname geçersiz olacaktır. İsa’nın Alzheimer hastası olduğunu, hastanede kendisine bu konuda bir tanı ve teşhis konulduğunu, tedavisine başlandığını ve ilaç kullandığını var sayalım. İsa’nın bu hastalığı başladıktan sonra da oğlu Rasim’in babasını notere götürerek vasiyetname düzenlettiğini kabul edelim. İşte bu durumda vasiyetnamenin iptali davasından sonuç alınabilir.

Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sebebiyle vasiyetnamenin iptali

Vasiyetname düzenleyen kişinin iradesinin sakatlandığı hallerde de vasiyetnamenin iptali mümkündür. Miras bırakanın yanılması sonucu, mirasçılıktan çıkardığı kişi vasiyetnamenin iptalini talep edebilir. Benzer şekilde miras bırakanın aldatılma, korkutma veya zorlama yoluyla vasiyetname düzenlemesi hallerinde de vasiyetnamenin iptali istenebilir. Miras bırakan kişinin iradesinin sakatlandığını ve bunun sonucu vasiyetnamenin iptalini talep eden kişi iddialarını ispat etmek zorundadır. Bu sebeple bu konudaki delillerin neler olabileceği ve ispatın ne şekilde yapılabileceği konusunda bir avukattan yardım almanızı öneririz.

Hukuka ve ahlaka aykırı koşul ve yüklemeler sebebiyle vasiyetnamenin iptali

Vasiyetnamede hukuka veya ahlaka aykırı bir koşul ya da yükleme bulunuyorsa iptal edilebilir. Böyle bir durumda hukuka ve ahlaka aykırı koşul iptal edilir ve vasiyetnamenin kalan kısmı geçerli olmaya devam eder. Kişi vasiyetnamesinde; beni dolandıran bankacıyı öldürmesi şartıyla, İstanbul Kadıköy’deki evimi oğlum Hasan’a bırakıyorum şeklinde bir vasiyetname düzenlenmiş olduğunu kabul edelim. Böyle bir durumda vasiyetnamenin bu kısmı iptal edilebilir.

Saklı payları ihlal eden vasiyetnamenin iptali

Saklı paylı mirasçıların saklı paylarını ihlal eden vasiyetnamenin kısmen iptali mümkündür. Eşi ve çocukları hayattayken tüm mal varlığını Diyanet Vakfı’na bırakan kişinin düzenlediği bu vasiyetnamenin tenkisi mümkündür. Saklı paylı mirasçılar kimler olduğunu ve saklı pay miktarları hakkında detaylı bilgi için “saklı paylı mirasçılar” başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz. Yine tenkis davası hakkında daha fazla bilgi için de “tenkis davası” başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Şekil şartlarına uyulmaması sebebiyle vasiyetnamenin iptali

Türk Medeni Kanununda vasiyetnamenin ne şekillerde düzenlenebileceği ve geçerli olacağı açıkça anlatılmıştır. Vasiyetname düzenlenirken kanunda yapılması zorunlu hususların eksikliği halinde de vasiyetnamenin iptali mümkündür. Örneğin, resmi şekilde vasiyetname düzenlenirken 2 tanığın bulunması zorunlu olduğundan, 1 tanık bulunması veya hiç tanık bulunmaması hallerinde vasiyetname iptal edilebilir. Yine bazı kişilerin tanıklık yapması yasaklı olup, bu kişiler vasiyetname düzenlenmesine tanık olarak katılırlarsa vasiyetname iptal edilebilir.

Kimler vasiyetnamenin iptali davası açabilirler?

Vasiyetnamenin iptali davasının mirasçılar açabilirler. Vasiyet bırakana mirasçı olmayan kişilerin hukuki yararı olmadığından dava açmaları da mümkün olmaz.

Vasiyetnamenin iptali davası için hak düşürücü süre ne kadardır?

Vasiyetnamenin iptali davasını kanunun ön gördüğü sürede açmanız gerekir. Bu süre sonunda açtığınız dava kabul edilmez. İptal davası açma hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği tarihten başlayarak bir yıl ve her halde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyi niyetli kişilere karşı 10 yıl, iyi niyetli olmayan kişilere karşı 20 yıl geçmekle düşer.

Yargıtay Kararları

Yasaklı olan kişinin vasiyetname düzenlenirken tanık olması

Resmi vasiyetname düzenlenmesi yasada sıkı şekil şartlarına bağlanmıştır. Bu nedenle, resmi vasiyetname düzenlenmesine tanık olarak katılan kişilerin kimliği önem arz etmektedir. Yargıtay 3 Hukuk Dairesi 25 Şubat 2020 tarihli, 2019/6139 Esas ve 2020/1656 Karar sayılı ilamı ile vasiyetnamenin iptaline karar vermiştir. Yargılamaya konu olayda; miras bırakan 2009 yılında Ankara Altındağ’da bir noterde vasiyetname düzenlemiş ve ölümü üzerine vasiyeti açılmıştır.

Vasiyetname içeriğinden yasaklı olmayan davacı vasiyetnamenin iptali için dava açmıştır. Yapılan yargılama sonrasında; vasiyetname tanıklarından birinin miras bırakanın torunun eşi olduğu anlaşılmıştır. Bahsi geçen tanık vasiyetnameye katılması yasak kişilerdendir. Bu nedenle, vasiyetnamenin iptaline karar verilmiştir.

Resmi vasiyetnamenin üzerine el yazısı ile vasiyetname yazılması

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 14.10.2019 tarihinde 2018/4326 Esas ve 2019/7845 Karar sayılı ilamı ile vasiyetnamenin iptali talebinin reddi yönündeki kararı onaylamıştır. Yargılamaya konu olayda miras bırakan önce noterde resmi bir vasiyetname düzenlemiştir. Noterin kendisine verdiği örnek üzerinde kendi el yazısı ile değişiklikler yapmıştır. Bu değişiklikleri gören mirasçılardan biri noterde düzenlenen vasiyetnamenin iptal edilmesi için dava açmıştır.

Eğer birden fazla vasiyetname varsa ve içerikleri birbiri ile çelişiyorsa bu durumda en geç tarihli olan vasiyetname geçerli kabul edilecektir. Bu sebeple de el yazılı vasiyetnamede tarih zorunlu bir unsurdur. Dava konusu olayda ise miras bırakan el yazısı ile yazdığı vasiyetnameye tarih atmamıştır. Bu nedenle de el yazılı vasiyetname geçerli olmayacaktır. Son halde resmi vasiyetnamenin iptali talebi mahkeme tarafından ret edilmiştir ve bu karar da Yargıtay tarafından onaylanmıştır.

Okuma yazma bilmeyenlere özgü vasiyetname

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2018/543 Esas ve 2019/6048 Karar sayılı ilamı; Davaya konu vasiyetname, okuryazar olan miras bırakanın gözlerindeki ve ellerindeki rahatsızlıkları nedeniyle noter tarafından okuyamayan veya yazamayanlara özgü vasiyetname şeklinde düzenlenmiştir. Ne var ki, vasiyetnamede tanıkların “miras bırakanın beyanının kendi önlerinde yapıldığını” tevsik eden beyanları yoktur. Bu beyanın yokluğu vasiyetnameyi geçersiz kılar.