Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu TCK 188 ve Cezası

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesine göre ciddi yaptırımları içeren bir suçtur. Bu suç, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerle ilgili bir dizi eylemi kapsar. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imali, ticareti, ithalatı ve ihracatı gibi faaliyetlerin yanı sıra;

  • Ülke içinde satış,
  • Satış için teşhir,
  • Başkalarına bu maddelerin temini,
  • Nakliye ve depolama,
  • Ticaret amaçlı satın alma ve kabul etme eylemleri bu dereceli suçun içerisine girer.

Bu bağlamda, uyuşturucu veya uyarıcı madde imalatı ve ticareti, toplumda büyük zararlara yol açan ve devlet tarafından ağır şekilde cezalandırılan bir faaliyettir. Bu suçla mücadele, hem bireylerin sağlığını korumak hem de toplumun güvenliğini sağlamak adına büyük önem taşır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imalatı ve ticareti ile ilgili faaliyetlerden kaçınmak ve bu suçlara bulaşmamak adına toplumsal bilinç ve yasal uygulamalar kritik role sahiptir.

Türkiye’de uyuşturucu ile mücadele, Türk Ceza Kanunu çerçevesinde yürütülmekte ve uyuşturucu suçları ciddi yaptırımlar ile cezalandırılmaktadır. Bu yazımızda, TCK’nın 188. maddesi altında düzenlenen uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçuna dair özet bilgiler sunacağız. Uyuşturucu ticareti ile ilgili düzenlemeler, toplumun genel sağlığını ve gençlerin geleceğini korumayı amaçlamaktadır.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu Tck 188 Ve Cezası
Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu Tck 188 Ve Cezası

Makale İçeriği

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu  TCK 188

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 188. maddesi, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin imal edilmesi ve ticaretinin yapılmasını suç olarak tanımlar. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal etmek, satmak, sevk etmek, nakletmek, depolamak veya bu maddeleri satın almak, kabul etmek veya bulundurmak fiilleri ağır cezayı gerektirir. Madde, aynı zamanda uyuşturucu ticareti yapma amacıyla örgüt kurmayı veya bu tip bir örgüte katılmayı da suç sayar. İmal ve ticareti yapılan maddelerin niteliği, miktarı ve ticaretin uluslararası boyut taşıyıp taşımadığı cezanın belirlenmesinde önemli faktörler arasındadır.

Bu madde kapsamındaki suçlarda, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti faaliyeti nedeniyle verilecek cezalar  çok ağırdır. Uyuşturucu ticaretine karışmış şahıslar, yasal sürecin sonunda ciddi yaptırımlarla karşılaşabilirler.

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 188. maddesindeki cezai sorumluluğun belirlenmesinde, maddenin imali ve ticaretinin yanı sıra, failin eylemleri ve niyeti de esastır. Söz konusu kanun maddesi, ayrıca uyuşturucu madde ticaretiyle mücadelede, adalet ve sağlık kuruluşlarının koordineli çalışmasını gerektirir.

Uyuşturucu madde kullanımı ile ilişkilendirilen bir başka suç tipi ise, Türk Ceza Kanununun  191. maddesinde düzenlenmiş “uyuşturucu kullanma” suçudur. Ancak bu yazıda, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı suçu detaylandırılmamıştır ve yalnızca imalat ve ticareti ile ilgili bilgiler verilmektedir. Bu yazı, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunu kısaca açıklamakta ve Türk Ceza Kanunu kapsamında belirtilen hükümler ve yaptırımlar hakkında bilgi sunmaktadır. 

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçları Nelerdir?

Uyuşturucu Madde İmal Etme Suçu

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, bir maddenin yapısını değiştirerek yeni bir uyuşturucu veya uyarıcı madde elde edilme sürecini anlatır. İmalat sürecinde, kullanılan maddenin kimyasal özelliklerini değiştiren işlemler gerçekleştirilmelidir. Eğer yapılan işlem maddeye herhangi bir nitelik kazandırmaz ya da mevcut niteliğini muhafaza etmeyi amaçlıyorsa, bu durum uyuşturucu imalatı olarak kabul edilmez.

İmalat sürecindeki aletlerin ve mekanın, bu işleme uygun olması gerekir. Somut bir olayda imalatın olup olmadığını anlamak için, genellikle Adli Tıp Kurumu’ndan bir rapor talep edilmesi gerekebilir. İmalat sayılabilecek işlemler, maddeye yeni bir özellik kazandıranlar olmalıdır.

Yargıtay, kenevir bitkisinin basit işlemlerle işlenip esrar maddesine dönüştürülmesini, maddeye yeni bir nitelik kazandırılmadığı için uyuşturucu madde imalatı olarak kabul etmemektedir. Buna göre, kenevirin sadece kurutulup ufalanarak toz hale getirilip esrar elde edilmesi, uyarıcı veya uyuşturucu madde imalatı değil, ticaret amacıyla bulundurma suçunu oluşturur. Yanlış suç tanımlamasından kaynaklı hüküm tesis edilmesi, bir bozma nedenidir. Bu yüzden, maddeyi dönüştürme yöntemi ve amacı, suçun hukuki nitelendirmesi için belirleyicidir. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, maddelerin yapısını değiştirme işlemidir.  

Uyuşturucu Madde İthal Etme Suçu

Türk Ceza Kanununun 188 maddesine göre, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı biçimde uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin yurt dışından Türkiye’ye ithal edilmesi suçu meydana gelmektedir. Bu, gerek gümrük kapılarından gerekse deniz, hava ve kara yollarının herhangi bir noktasından yapılan ithalat için geçerlidir. Önemli olan, maddenin yasal sınırlarımızdan içeriye giriş yapmış olmasıdır.

Bir fail eğer ülkemiz üzerinden başka bir devlete uyuşturucu madde taşıyorsa bu durum, ithalat veya ihracat değil, doğrudan uyuşturucu madde nakletme suçunu oluşturacaktır.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddeler Türkiye içine sokulduktan sonra yerleşmiş yargısal kararlar ışığında, kişilerin eylemlerine göre suç tanımlamak mümkündür. 188. maddenin 3. fıkrasında bahsi geçen suç icra hareketleri, uyuşturucu veya uyarıcı madde ithaliyle doğrudan veya dolaylı ilişkili olarak tespit edilebilir. İlgili maddeyi getirmiş veya getirilmesine aracılık etmiş şahıslar ithal suçundan; ithalat sonrası eylemleriyle tespit edilen failler ise, ticaret suçundan sorumludur. 

İthal eylemine iştirak etmeyenler ancak maddeyi ülkeye getirilmesinden sonra ilişkili eylemlere katılanlar için de hukuki durumlar netleştirilecektir. Bu değerlendirmeler sonucunda her olayın özgül şartlarına göre, sanıkların sorumluluğuna dair hukuki kararlar verilecektir, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu bu çerçevede ele alınacaktır.

Uyuşturucu Madde İhraç Etme Suçu

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ciddi bir suç teşkil etmekte olup, bu kapsamda uyuşturucu madde ihraç etme eylemi de önemli bir suç unsurudur. Uyuşturucu ihraç etme, Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesinin birinci fıkrasında tanımlanmıştır ve bir ülkeden (yurt içinden) başka bir ülkeye (yurt dışına) uyuşturucu çıkarılmasını ifade eder.

Eylemin suç sayılabilmesi için uyuşturucu maddenin gümrük kapısından geçmiş olması gerekir. Eğer uyuşturucu madde gümrük kapısından geçmeden yakalanırsa bu durum “uyuşturucu madde ihraç etmeye teşebbüs” olarak değerlendirilir. Ayrıca, uyuşturucunun gümrük bölgesine varmadan önce yakalanması durumunda, ihraç etme suçu değil, “uyuşturucu madde nakletme veya bulundurma suçu” (TCK 188/3) işlenmiş olarak değerlendirilir. Zira fail henüz gümrük alanına girmeden uyuşturucuyu ihraç etme fikrinden imkan dahilinde cayabilir.

Fail, ihraç eyleminden kendi iradesiyle vazgeçerse, Türk Ceza Kanununun 192. maddesinde yer alan etkin pişmanlık kuralları çerçevesinde “uyuşturucu madde ihraç etmeye teşebbüs” suçu için ceza verilmez. Ancak, ihraç eylemi nedeniyle cezalandırılmayan kişi, uyuşturucuyu bulundurma veya nakletme suçu kapsamında değerlendirilerek cezalandırılabilir.

Bu bağlamda, uyuşturucu veya uyarıcı madde ihraç etmeyle ilgili yasal düzenlemeler, suçun ciddiyetini gösterirken, her bir durumun özgül koşullarına göre farklı hukuki sonuçlar doğabileceğini de vurgulamaktadır. Uyuşturucu maddelerin imal ve ticaretinin, gümrük sınırları içinde ve dışında yer alan eylemlerle sıkı sıkıya bağlı olduğu bir yasal yapı içerisinde ele alınması gerekliliği ortadadır.

Uyuşturucu Madde Sevk veya Nakletme Suçu

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti” ile ilgili olarak, sevk etme ve nakletme arasındaki farklar önemlidir. Sevk etme, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin sahibi ya da yasal kontrolü altında olan bir kişi tarafından, malzemeyi bir konumdan diğerine gönderilmesi işlemidir. Bu işlem, mesafe fark etmeksizin, maddenin sahibi veya kontrolörü tarafından yapılmalıdır. Sevkiyat, sahibi tarafından doğrudan yapılabileceği gibi, bir kurye hizmeti ya da taşımacılık şirketi kullanılarak da gerçekleştirilebilir. Uyuşturucu madde insan gözünden uzakta saklanarak, bir paketin içine gizlenebilir ve böylece sevk edilebilir.

Nakletme ise, bir kişinin, bu tür maddelerin kontrolünü elinde tutarken, bu maddeleri bir yerden başka bir yere taşımasıdır. Bu taşıma kişisel kullanım dışında bir amaçla gerçekleştirilir. Nakliyat sahibi tarafından da, onun adına çalışan kişilerce de yapılabileceği gibi, uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi başka bir yere götüren herhangi bir kişi tarafından da gerçekleştirilebilir. Nakliyat karşılığında ücret alınarak ya da ücretsiz yapılabilmektedir.

Yasal açıdan konuya bakıldığında, nakliyatı gerçekleştiren kişinin, taşıdığı maddenin yasaklı bir uyuşturucu veya uyarıcı madde olduğunu bilmesi, bu eylemin suç sayılması için yeterlidir. Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri sadece kişisel ihtiyaçları için taşıyan kişiler, belirlenen miktar sınırları dahilinde kalmak koşuluyla, yalnızca kişisel kullanım amacıyla madde bulundurma suçu işlemiş sayılır.

Bu bilgiler ışığında, “uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti” suçu bakımından hem sevkiyat hem de nakliyat faaliyetlerinin, ilgili yasal düzenlemelere ve somut olayın koşullarına göre değerlendirilmesi, uyuşturucu veya uyarıcı madde trafiğini kontrol etmek ve önlemek amacıyla büyük önem taşır.

Uyuşturucu Madde Kabul Etme ve Bulundurma Suçu

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçları arasında, kabul etme ve bulundurma eylemleri özellikle ayrı birer suç olarak değerlendirilir. Kabul etme; bir şahsın başka birisine ait olan ve kişisel tüketim amacı dışında kullanılmak üzere tasarlanmış uyuşturucu veya uyarıcı maddenin zilyetliğini, herhangi bir karşılık olmadan alması ve bu maddeyi kendi fiili kontrolüne geçirmesi anlamına gelir.

Bu suçun işlenmesinde, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin doğrudan fail tarafından fiili hakimiyet altına alındığı bir durum söz konusudur. Suçu oluşturan en önemli unsurlardan biri, madde üzerindeki zilyetliğin geçişidir ve bu geçiş, kişisel kullanım dışında bir amaçla gerçekleşmelidir.

Diğer yandan, bulundurma; bireyin, kendi üzerinde veya kontrolü altında kişisel kullanım dışında bir amaçla, izne tabi ya da izin dışı, uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi tasarruf edebilecek durumda tutmasıdır. Bu tanım, maddeye sahip olmanın yanı sıra, ona hükmetme yeteneğini de kapsar.

188/3. maddeye göre, kişisel kullanım sınırlarını aşan miktarlardaki uyuşturucu veya uyarıcı maddelerle yakalanan kişiler, bu suçları işlemiş olarak kabul edilirler; isterse maddeyi satın almamış, satmamış ya da başkasına aktarmamış olsunlar. Özellikle büyük miktarlardaki maddelerle yakalanan şahısların, imal ve ticaret yapma şüphesi altında değerlendirilmesi ve bu düzenlemeler çerçevesinde yargılanması söz konusudur.

Bu suç tipleri, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin yasa dışı ticaretini ve dağıtılmasını kısıtlamak için oluşturulan stratejik hukuki engellerdir ve toplum sağlığının korunması açısından büyük önem taşır. Bu yüzden, kabul etme ve bulundurma üzerine kurulan suç tanımları hassasiyetle uygulanmaktadır.

Uyuşturucu Madde Satma, Satışa Arz Etme veya Satın Alma

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu, bu tür maddelerin herhangi bir ekonomik karşılık doğrultusunda başka bir şahsa aktarılmasını kapsar. Bu aktarım sadece anlaşma üzerine değil, maddeyi satan kişinin uyuşturucu veya uyarıcı maddenin zilyetliğini veya mülkiyetini alıcıya geçirmesiyle tamamlanır. Satışın gerçekleşme aşamasında uyuşturucu maddenin miktarı açısından bir alt sınır olmaksızın, 1 gram esrar da olsa, fail Türk Ceza Kanunu’nun 188/3. maddesi gereğince cezalandırılır.

Uyuşturucu satma eylemi, söz konusu maddeyi para karşılığında transfer edilmesi durumunu ifade ederken, satışa sunma eylemi, satış aşamasına gelmese de uyuşturucu maddeyi satışa çıkarmak için yapılan her türlü hazırlıkları içerir. Örneğin; uyuşturucu maddeyi depolama, müşteri arayışına girmek, pazarlık yapmak ya da kapora almak gibi faaliyetler, “satışa sunma” sürecini tanımlar.

Uyuşturucu satın alma suçu ise, maddenin ticari amaçlarla temin edilmesi halinde meydana gelir. Kişisel kullanım için alınan uyuşturucu maddeler bu suçu oluşturmaz. Uyuşturucu veya uyarıcı madde ile ilgili satma, satışa sunma ve satın alma eylemlerinin hukuki neticeleri aynı olup, TCK’nın 188/3. maddesinde belirtilmektedir.

Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesi kapsamında uyuşturucu veya uyarıcı madde imalatı, satışı ya da ticareti yapmak suç olarak tanımlanır ve ciddi yaptırımlar öngörülür. Miktar, satışın gerçekleştiği yer gibi faktörler cezanın oranını etkileyebilir. Fakat bu eylemlerin her biri ciddi suçlar kategorisinde değerlendirilir ve fail, kanundaki hükümlere göre cezalandırılma riski taşır.

Uyuşturucu Madde Temin Etme (Başkasına Verme, Sağlama) Suçu

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunun hukuki temelleri, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun ilgili maddelerinde açıkça ifade edilmektedir. TCK madde 188/3 hükmüne göre, bir şahsın elinde bulunan ya da herhangi bir yolla elde ettiği uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi, parasız ve satış niyeti olmaksızın başka birine vermesi suçu oluşturur. Bu suçun işlenmesinde uyuşturucunun karşılıksız verildiği kişinin, failin tanıdık biri olup olmaması önemli değildir.

  • Failin, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ticaretini amaçlamadan başkasına devretmesi bu suç için yeterlidir.
  • Uyuşturucu teminine ilişkin suçta madde alıcısının niyeti (kullanma, satma, verme) belirleyici değildir.
  • Bu tür bir fiil, Türk Ceza Kanununun 188/3 maddesi çerçevesinde “başkasına verme” unsuru olarak düşünülür ve suç teşkil eder.
  • Seçimlik hareketler; “sevk etme“, “nakletme“, “satın alma“, “kabul etme“, “bulundurma” eylemleridir.
  • Suçun gerçekleşme şartlarından biri bu seçimlik hareketlerden herhangi birinin “kullanma dışında bir amaçla” yapılmasıdır 
  • Bu seçimlik hareketlerden herhangi biri suçun oluşumu için yeterli olup, birden fazla seçimlik hareketin gerçekleşmesi çoklu suç anlamına gelmez.
  • Suç tekliği ilkesi gereği, tek bir uyuşturucu veya uyarıcı maddeye yönelik birden fazla hareket, tek bir suç olarak değerlendirilir.
  • Eğer fail değişik zamanlarda aynı ya da farklı kişilere maddenin seçimlik hareketlerinden birden fazlasını gerçekleştiriyor ise zincirleme suç hükümleri uygulanabilir.
  • Suçun konusu olan madde, belirli bir seçimlik hareket sonrası tüketilmiş ve fail yeniden madde temin etmişse, burada zincirleme suçtan ziyade gerçek içtima düzenlemesi uyarınca ayrı ayrı suçlar işlenmiş sayılır.

Bu bilgiler ışığında, uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçları, Türk Ceza Kanununda seçimlik hareketli suçlar olarak düzenlenmiştir ve bu suç türlerinin yasal düzenlemelerinin iyi anlaşılması gereklidir.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu Soruşturma Usulü

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu, yasa gereği ağır ceza gerektiren ciddi suçlar kategorisinde yer aldığı için bu tip bir suçun soruşturulma süreci özel bir prosedürü takip eder. Bu bağlamda, soruşturma sürecinin her adımı, niteliği itibarıyla oldukça önemlidir ve bu tür suçların incelenmesi, Ağır Ceza Mahkemelerinin görev alanına girdiğinden, soruşturmanın yürütülmesinde Cumhuriyet Savcısına büyük bir sorumluluk düşer.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu ile ilgili soruşturma sürecinde Cumhuriyet Savcısının rolü hayati önem taşır. Yürürlükteki mevzuat uyarınca, bu tür bir suçun araştırılması ve kovuşturulması süreci, suçun özelliğinden dolayı direkt olarak Cumhuriyet Savcısı tarafından yönetilir. Savcılar, soruşturmayı bizzat yürütmekle yükümlüdürler, çünkü bu suça bulaşmış kişilerin adalete teslim edilmesi ve madde ticaretinin önlenmesi amacıyla eksiksiz ve etkin bir soruşturma yürütme zorunluluğu bulunmaktadır.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunun toplum üzerindeki olumsuz etkilerini göz önünde bulundurarak, soruşturma aşamasındaki titizlik ve hız, bu tehdidin ortadan kaldırılmasında kritik bir rol oynar. Suçun faillerinin tespiti, delillerin toplanması ve davaların mahkemelerde sağlıklı bir şekilde açılması, Cumhuriyet Savcısının üzerinde durduğu başlıca konular arasındadır.

Kısaca, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu gibi yüksek toplumsal risk taşıyan suçların araştırılmasında Cumhuriyet Savcısının aktif ve merkezi bir rolü vardır. Soruşturma, savcı tarafından bizzat yönetilir ve bu da özellikle bu suç türünün hassasiyeti ve ciddiyetini yansıtan bir uygulamadır. Uyuşturucu ile mücadele, sadece güvenlik güçlerinin değil, yargı sisteminin de en önemli görevlerinden biri olarak öne çıkar ve bu alanda yapılan her türlü hukuki işlem, toplum güvenliği için zaruri bir adım olarak kabul edilir.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu Kovuşturma Usulü

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, Türk Ceza Kanununda ciddi suçlar arasında yer alır ve toplumu doğrudan etkileyen, özellikle gençlerin geleceğini tehdit eden unsurlardan biri olarak kabul edilir. Bu sebeple bu suç tipine yönelik mücadele, devlet tarafından hassasiyetle ele alınır.

Türk Ceza Kanununun 188. maddesi bu suçların kapsamını ve yaptırımlarını düzenler. Söz konusu maddeye göre, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile ilgili suçlar oldukça ağır cezaları beraberinde getirir. Bu suçların vahim niteliği gereği, suç işlendiğine dair herhangi bir şikayete ihtiyaç duyulmaksızın, yani şikayet olmasa bile, Cumhuriyet savcıları tarafından re’sen, yani kendiliğinden takip edilir ve kovuşturmaya tabi tutulur.

Bu durum, devletin uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticaretine karşı verdiği mücadelenin kararlılığını göstermekte ve bu tür suçlara tolerans gösterilmeyeceğinin altını çizmektedir. Aynı zamanda, toplumun bu tehlikeli suçlar karşısında korunmasının ve suçluların adalet karşısına çıkartılmasının önemi vurgulanır.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticaretine karışan kişiler, Türk Ceza Kanununun ilgili maddeleri gereğince, olayın ortaya çıkmasının hemen ardından yasal işlemlere tabi tutulurlar. Bu sayede, devlet bu suçların caydırıcılığını artırmayı ve toplumda bu tür suçlara karşı farkındalığı güçlendirmeyi hedefler.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu Gözaltı Hükümleri

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, toplum düzenini korumak amacıyla yasal mevzuat kapsamında sıkı bir şekilde düzenlenmiş çok ciddi bir suç kategorisidir. Toplum sağlığını tehdit eden ve geniş çapta sosyal problemlere yol açan bu faaliyetler, suç faili veya ortaklarının ciddi yaptırımlarla karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır.

Türk Ceza Kanunu ve ilgili yasal düzenlemeler ışığında, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti yapılmasını önlemek ve bu suçu işleyen veya suça iştirak eden şahısları tespit etmek amacıyla, şüpheli olarak görülen kişiler 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca belirli durumlarda gözaltına alınabilirler. 

Uyuşturucu imalatı ve ticareti yapan kişiler hakkında başlatılan yasal işlemler oldukça ciddi ve kapsamlıdır. Türk hukuk sisteminde bu tür suçlar, toplum sağlığını koruma, gençlerin ve genel olarak vatandaşların geleceğini güvence altına alma çabalarının bir parçası olarak görülmektedir.

Devletin bu suçlar karşısındaki sert tutumu, toplumsal düzenin ve halkın güvenliğinin korunmasının yanı sıra, uyuşturucu kullanımının getirebileceği sosyo-ekonomik problemlerin önüne geçmek içindir. Bu nedenle, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunun failleri, ağır cezai yaptırımlarla yargılanmaktadır.

Bu bağlamda, yasal düzenlemeler ve polisiye tedbirler, uyuşturucu suçlarına karşı mücadelede kilit rol oynar ve suç işleme ihtimali olan kişiler üzerinde caydırıcı bir etkiye sahiptir. Toplumun huzur ve sağlığının korunması için uyuşturucu ticareti ile mücadele, devletin en öncelikli görevlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu Tutuklama Tedbiri

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, toplumun sağlığı, gençlerin geleceği ve toplumsal düzen açısından ciddi bir suç teşkil etmektedir. Şüphelinin bu tür bir suç işlediği yolunda kuvvetli şüphe oluşması durumunda, Ceza Muhakemesi Kanununun 100. maddesi kapsamında gerekli tutuklama hükümleri devreye girmektedir.

Bu maddenin 100/3-a-8 bendine göre uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunun işlenmesi, somut delillerle desteklenen kuvvetli bir şüphe durumunda tutuklama nedeni olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle, ilgili şartların varlığı anında, soruşturma mercilerince tutuklama kararı verilebilmektedir. Şüphelinin uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti yapmış olmasına dair yeterli ve somut delaletlerin bulunması gerekir.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti gibi toplum için tehdit oluşturan suçlarda, şüphelinin adalete teslim edilmesi ve olası kaçma riskinin önüne geçilmesi amacıyla tutuklama kararı alınmakta ve bu süreç Ceza Muhakemesi Kanununa göre yürütülmektedir. Etkili bir yargılama süreci için uyuşturucuyla mücadelede adli makamların titiz ve hızlı hareket etmesi büyük önem taşır.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti Suçu ve Uzlaşma

Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu çerçevesinde uzlaştırma, belirli suçlar için alternatif bir çözüm yoludur. CMK’nın 253. maddesi kapsamında birçok suç, tarafında anlaşmaya varılarak, adli süreçten farklı bir yol izlenmesine imkan tanıyan uzlaştırmaya tabidir. Bu süreç, mağdur ile failin arasında anlaşmaya varılabilmesi için oluşturulmuş, cezai davanın uzlaşmayla sonlanmasına imkan veren bir mekanizmayı ifade eder.

Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti” suçu, uzlaştırmanın dışında tutulan suçlar listesinde yer alır. Çünkü uyuşturucu ve uyarıcı madde imalatı ve ticareti, toplum sağlığını doğrudan tehdit eden ve geniş kitleleri etkileyebilen ciddi bir suçtur.

CMK 253 maddesi gereğince, “Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti” suçu, mağdurların ve toplumun daha geniş çıkarlarını gözeterek adli süreçlerde uzlaştırmaya tabi tutulmamaktadır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, Türk hukuk sisteminde düzenlenen ve adli süreçte uzlaştırmaya yer verilmeyen ciddi suçlar arasındadır. Bu suçlar, kamu düzenini ve toplum sağlığını koruma altına alan hükümler çerçevesinde, hukuki yaptırımları gerektiren faaliyetlerdir. Bu tür ciddi suçlara karşı daha sıkı bir tutum sergilenmektedir.

Tapu Iptal Ve Tescil Davasi 3 1
Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu Tck 188 Ve Cezası 4

 Uyuşturucu Veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti Suçu Unsurları

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, hukuk sistemimizde ciddi şekilde ele alınan ve yüksek cezaları bulunan bir suçtur. Bu suçun iki temel unsuru vardır.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu Maddi Unsurlar

Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti suçunun maddi unsurları, suçun nesnel koşullarını oluşturur. Bu koşullar şunları içerir:

  • Maddenin Hazırlanması: Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin üretimi, yetiştirilmesi veya elde edilmesi.
  • Ticaretin Yapılması: Bu maddelerin satışa sunulması, dağıtımı, nakliyesi veya tüketiciye ulaştırılması.
  • Yetki ve İzin Durumu: Bu faaliyetlerin yasal yetki veya izinlerden yoksun olarak gerçekleştirilmesi.

Bu faaliyetlerin herhangi biri, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti olarak kabul edilir ve ciddi yasal sonuçlar doğurabilir.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu Manevi Unsurlar

Türk Ceza Kanunu madde 188/1, 3 ve 7 kapsamında düzenlenen uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarının tamamı, kasten işlenen suçlar kategorisine dahildir ve taksirle işlenemez niteliktedir. Yani bu suçlar için faillerin, eylemlerinin sonuçlarını öngörüp bu sonuçları kabullenerek hareket etmesi gerekmektedir. Özellikle uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti faaliyetleri, olası kast veya doğrudan kast ile gerçekleştirilen eylemlerdir.

Bu suç türlerinde, failin suç işleme konusundaki iradesi büyük önem taşımaktadır. Olası kasta, failin eyleminin sonuçlarını ön görmesine rağmen bu riske razı olması; doğrudan kastta ise, failin suçun neticesini istemesi ve eylemini bu yönde gerçekleştirmesi gereklidir.

Madde 191’de ele alınan, uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma suçu ile mukayese edildiğinde, manevi unsurun bu suçların oluşumu bakımından kilit rol oynadığı görülmektedir. Bu bağlamda, suçun manevi unsurunun varlığı ve mahiyeti, verilecek hüküm açısından belirleyici bir faktördür.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarında, failin bilinçli bir iradeyle hareket etmesi beklenir. Bu suç türleri, yalnızca failin hukuka aykırı davranışlarını değil, aynı zamanda bu davranışlar karşısındaki subjektif duruşunu da yargılama konusu yapar.

Sonuç olarak, TCK’nın 188. maddesi altında düzenlenen suç tipleri, sadece failin somut eylemlerine değil, bu eylemlerin gerçekleştirilmesindeki kasıt durumuna da odaklanır. Suçun manevi unsuru ve kasıt, bu suçların oluşumunda ve yargılamasında esastır ve suça ilişkin mahkumiyet veya beraat kararı bu unsurların varlığına göre şekillenir.

Manevi unsurlar ise suçun öznel koşullarını ifade etmektedir. Bunlar, failin suçu işlerken sahip olduğu psikolojik durumu belirtir:

  • Kast: Failin, uyuşturucu ve uyarıcı madde imal edip ticaretini yapmayı bilerek ve isteyerek gerçekleştirme niyeti.
  • Taksir: Eğer suç taksirle işlenmişse, failin olası sonuçları öngörme sorumluluğunu ihmal etmesi.

Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti suçu, bu maddi ve manevi unsurların birlikte gerçekleşmesi durumunda tamamlanır ve kişiler ağır yasal yaptırımlarla karşılaşabilir. Toplum sağlığını ve gençleri koruma amacı güden bu yasal düzenlemeler, madde bağımlılığı ve kaçakçılıkla mücadelede önemli bir role sahiptir. Bu nedenle uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile mücadele, hem ulusal hem de uluslararası düzeyde sürekli geliştirilmekte olan bir alandır.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunda Teşebbüs

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin yasa dışı biçimde ülke sınırları içerisine sokulması ya da başka bir ülkeye gönderilmesi eylemleri ciddi suçlardır ve Türk Ceza Kanunu Madde 188/1 kapsamında düzenlenmiştir. Bu kapsamda uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ruhsat olmaksızın ya da ruhsat hükümlerine aykırı olarak ithalatı veya ihracatına teşebbüs etmek de yasaktır. Bu tür eylemlerde dikkat çeken nokta, işlenen fiilin sonucu ile hareketin birbirinden ayrıştırılabilir bir yapıda olmasıdır. Bu ayrım, suçun teşebbüs aşamasında tespit edilip edilemeyeceği açısından önemlidir.

Ancak Türk Ceza Kanununu 188/3 ve 188/7 maddelerinde belirtilen; satmak, satışa sunmak, başkasına vermek, nakletmek, depolamak, kabul etmek, satın almak, bulundurmak gibi eylemler, netice ile hareketin ayrılamadığı durumlar olarak değerlendirilecektir. Bu eylemler dolayısıyla, söz konusu hareketin tek başına bir sonuç doğuracağı öngörüldüğünden, teşebbüsün mümkün olmadığı kabul edilir.

Bununla birlikte, eğer suç teşkil eden icra hareketleri birbirinden bölünebilir ve ayrı ayrı nitelendirilebilir ise, bu durumda teşebbüsün mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Burada önemli olan, hareketin suçun tamamlanmasına yönelik olup olmadığı ve icra hareketlerinin birbirinden ayrılabilir olmasıdır.

Kısacası, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, sadece maddenin imal edilmesi ya da ticaretinin yapılması durumunda değil, bu suçu işleme aşamasındaki her türlü faaliyet de dikkate alınarak, Türk Ceza Kanunu tarafından ciddiyetle cezalandırılmaktadır. Bu durum, yasa koyucunun uyuşturucu maddelerin toplum üzerindeki olumsuz etkilerini ciddiye aldığının ve bu konuda katı bir tutum sergilediğinin bir göstergesidir.

Türk Ceza Kanununda uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticaretine ilişkin ciddi yaptırımlar mevcuttur. Ancak, suçun tamamlanmadığı aşamalarda, Türk Ceza Kanununun 36. maddesi anlamında gönüllü vazgeçme fırsatı bulunmaktadır. Bu durum, sanıklara suç işleme eyleminden önce düşünme ve bu yola devam etmemeyi seçme fırsatı verir.

TCK’nın 36. maddesi uyarınca, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti konusunda eyleme başlanmış ancak sonuçlanmamış durumlarda, failin kendi iradesiyle suçun tamamlanmasından vazgeçmesi mümkündür. Bu gönüllü vazgeçme hem cezai sorumluluğu ortadan kaldırabilecek hem de cezai yaptırımları hafifletebilecek önemli bir hukuki imkan olarak değerlendirilebilir.

Bir suç failleri için, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticaretine ilişkin suç eylemlerinden gönüllü şekilde vazgeçmeleri, cezai sorumluluklarını önemli ölçüde etkileyebilir. Suçun tamamlanmamış olması ve faile gönüllü vazgeçme imkanını kullanması, ceza hukuku alanında önemli bir iyileştirme şansı sunar. Bu, adil bir yargı sürecinin temel taşlarından biri olarak kabul edilen, failin pişmanlık göstermesi ve suçtan dönmesi ilkesiyle de uyumludur.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile ilgili suç teşebbüs aşamasında kalırsa ve failler Türk Ceza Kanunu madde 36 uyarınca gönüllü vazgeçme yolunu seçerlerse, bu durum hem suçluların yeniden topluma kazandırılmasına olanak tanır hem de adalet sistemi içindeki rehabilitasyon imkanlarını genişletir.

Her ne kadar uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ciddi suçlar arasında yer alsa da, Türk Ceza Kanununun sağladığı gönüllü vazgeçme imkanı sayesinde, failer bu yola başvurduklarında cezai yükümlülüklerden kurtulma veya azaltma şansına sahip olabilirler. Bu durum, toplumun iyiliği ve suça sürüklenen bireylerin ıslahı açısından değerli bir hukuki düzenlemedir.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunda Suça İştirak

Türk Ceza Kanunu madde 188, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile ilgili suçları düzenlemektedir. Bu madde çerçevesinde işlenen suçlar için iştirak hali, genel iştirak kurallarına tabidir. Yani bir suçun birden fazla kişi tarafından işlenmesi durumunda, bu kişilerin her biri ilgili suçun iştirakçisi olarak kabul edilebilir ve ona göre cezalandırılır.

Bununla birlikte, TCK madde 188/5 açık bir düzenleme getirerek, belirli koşullarda ceza miktarında artışa gidilmesini öngörür. Eğer uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse, verilecek olan ceza yarı oranında artırılır. Özellikle suçun örgütlü bir şekilde işlenmesi durumunda, yani suç işlemek amacıyla önceden oluşturulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde gerçekleşmesi halinde, ceza bir katına kadar artırılır. 

Bu düzenleme, uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti gibi ciddi suçların, özellikle gruplar halinde ve örgütlü bir yapı içinde gerçekleştirildiğinde topluma verdiği zararın daha büyük olması ve bu tür suçların önlenmesine yönelik caydırıcılığın artırılması gerektiği düşüncesiyle getirilmiştir.

Bu nedenle, Türk Ceza Kanunu madde 188 kapsamında uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına her türlü iştirak mümkün olmakla birlikte, ceza miktarı iştirak eden kişilerin sayısı ve suç işleme şekline göre belirlenmekte ve buna göre artırılmaktadır. Bu hükümler, suçun ve iştirakin ciddiyetine göre adil bir cezalandırma sistemi oluşturmayı amaçlamaktadır.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunda İçtimai

Türk Ceza Kanununun 188. maddesi, “Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti” başlığı altında toplam üç farklı suç tipini düzenlemektedir. Bu suç tipleri 188/1, 188/3 ve 188/7 numaraları ile ifade edilir ve seçimlik hareketli suçlar kategorisine girer. Fail, bu üç suç tipinden herhangi birini, seçimlik hareketlerden biri veya birkaçını kullanarak işlediğinde tek bir suç gerçekleşmiş olur. Yani uyuşturucu veya uyarıcı maddeyle ilgili birden fazla seçimlik eylemi bir arada gerçekleştirse bile, bu eylemleri ayrı ayrı değil, tek bir suç olarak değerlendirilir.

Ancak, failin Türk Ceza Kanununun 188. maddesinde düzenlenen bu üç suç tipinden birden fazlasını farklı zamanlarda işlemesi durumunda, ortaya farklı suçlar çıkabilir. Örneğin, bir kişi 188/1 numaralı maddede yer alan ve ruhsata aykırı uyuşturucu imalatı suçunu işledikten sonra, 188/3 numaralı maddede düzenlenen ve uyuşturucu satma eylemini gerçekleştirir ise bu durumda iki ayrı suç oluşmuş olur. İlgili şahıs her iki suç kapsamında da sorumluluk taşır.

Ayrıca, TCK’nın 188. maddesinde tanımlanan “uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti” suçlarına ilişkin işlenen eylemler zincirleme suç sayılabilir. Kimi durumlarda failin birden fazla eylemi zincirleme suç hükümleri çerçevesinde değerlendirilerek yargılama sürecine tabi tutulabilir. Bu, suçun işlenme biçimi ve suç sayısına ilişkin hukuki bir değerlendirme gerektirir.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunda Tekerrür

Suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçluların düzenlendiği 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 58. maddesi, ardışık işlenen suçlar ve bunlara uygulanacak yaptırımlarla ilgili esasları içermektedir. Bir kişinin önceki suçundan dolayı hüküm giyip bu hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suç işlemesi durumunda, tekerrür hükümleri devreye girmekte, bu durumda kişi daha ağır cezai sonuçlarla karşılaşabilir.

Özellikle, adli sicil kaydında hala silinmeyi bekleyen sabıkaları olan kişiler için bu maddenin uygulaması esastır. Yani, kişinin adli sicil kaydında hala aktif olan sabıka kaydı varsa ve Türk Ceza Kanununun 58. maddesi gereğince bu kişi yeni bir suç işlerse, tekerrür sebebiyle verilecek ceza özel bir infaz rejimine göre yürütülecektir. Diğer bir deyişle, tekerrürde bulunan kişi, mükerrerler için öngörülen infaz düzenlemeleri altında cezasını çekecektir.

Bu bağlamda, uyuşturucu veya uyarıcı madde imalatı ve ticareti gibi ağır suçlarla ilgili olarak tekerrür özellikle önem taşımaktadır. Türk Ceza Kanununun uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları ile ilgili sert ceza hükümleri ve ağır yaptırımları bulunmakta ve bu tür suçların tekrarlanması halinde hükümlülerin karşılaşacakları sonuçlar daha da ağırlaşmaktadır. Bu nedenle, kişinin önceki suçlarından dolayı adli sicilde kaydı varken uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarına karışması, tekerrür kapsamında değerlendirilerek daha ciddi cezai işlemlere yol açabilir. Ayrıca, infazın bitiminden sonra tekerrür suçlular için genellikle denetimli serbestlik tedbiri de uygulanmaktadır.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme

Türk Ceza Kanununun 188. maddesi kapsamına giren suçlar özellikle uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile ilgilidir. Bu gibi ciddi suçlarla mücadelede adaletin sağlanması önemli olduğundan, uyuşturucu veya uyarıcı madde imalatı ve ticareti suçları ile ilgili davalarda görevli ve yetkili mahkemeler, suçun işlendiği yere göre belirlenir.

Ağır Ceza Mahkemeleri, bu tür suçların soruşturulması ve yargılanmasında görevli  mahkemelerdir. Suçun işlendiği yerin belirlenmesi büyük önem taşır çünkü bu, davanın hangi mahkemede görüleceğini direkt etkiler. Türk Ceza Kanununun 188. maddesi uyarınca uyuşturucu veya uyarıcı madde imalatı ve ticaretiyle ilgili dava dosyalarının, Ağır Ceza Mahkemelerinde ele alınması gerektiğini belirtir.

Bu tür suçlara karışmış şahıslar, suçun işlendiği yerde bulunan Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yargılanır. Ağır Ceza Mahkemeleri, hem ispat yoluyla suçluluğun belirlenmesinde hem de cezai müeyyidelerin uygulanmasında kritik bir konumdadır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunun toplum üzerindeki etkisi ve ciddiyeti göz önünde bulundurularak, bu mahkemeler suçun soruşturulması ve yargılama sürecinde özel bir titizlik gösterir.

Suçun işlendiği yerin yetkili mahkemesi olan Ağır Ceza Mahkemeleri, TCK 188. madde kapsamındaki uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçları için görevli ve yetkili olup, bu tip davaların adil bir şekilde yürütülmesinden sorumludur.

Tapu Iptal Ve Tescil Davasi 2 3
Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu Tck 188 Ve Cezası 5

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunun Yaptırımı

Türk Ceza Kanununda uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile mücadele büyük bir önem taşır. Bu bağlamda Türk Ceza Kanunu 188. maddede bu suçun cezai yaptırımları sıralanmaktadır. İşlenen suçun ağırlığı ve koşullarına göre farklı fıkralar uygulanabilmektedir. TCK 188/1 maddesi gereği eğer uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu işlenmişse, uygulanacak ceza oldukça ağırdır.

İlgili fıkraya göre verilecek ceza şu şekildedir:

  • Hapis Cezası: Yirmi yıldan otuz yıla kadar.
  • Adli Para Cezası: İki bin günden yirmi bin güne kadar.

Bu madde, uyuşturucu madde ticareti yapmak suretiyle kamu sağlığını tehlikeye atan ve bu yolla haksız kazanç elde eden suç örgütleri ile mücadeleyi amaçlamaktadır.

TCK 188/3 maddesi, birtakım ağırlaştırıcı durumlar söz konusu olduğunda devreye girer. Bu fıkra uyarınca verilecek cezalar aşağıdaki gibidir:

  • Hapis Cezası: On yıldan az olmamak üzere.
  • Adli Para Cezası: Bin günden yirmi bin güne kadar.

Bu suçun işlenmesindeki koşullar ve suçun niteliği, uygulanacak cezanın belirlenmesinde etkili olur.

TCK 188/7 maddesi, daha özel şartların varlığında uygulanan bir diğer fıkradır. Bu fıkraya göre verilecek cezalar şunlardır:

  • Hapis Cezası: Sekiz yıldan az olmamak üzere.
  • Adli Para Cezası: Bin günden yirmi bin güne kadar.

Bu fıkrada, suçu belirli koşullar altında işleyen kişiler için öngörülmüş cezai yaptırımları içerir.

Her üç durumda da görüldüğü üzere, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçları, yasa koyucu tarafından ağır cezalarla karşılanmaktadır. Yasaların amacı, hem suçu önlemek, hem de işlenmişse toplumda oluşabilecek zararları en aza indirmektir. Bu nedenle Türk Ceza Kanunu madde 188’e uygun şekilde caydırıcı cezalar öngörülmüştür.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunun Hafifletici Nedenleri

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, Türk Ceza Kanunu kapsamında oldukça ciddi suçlar arasında yer almaktadır. TCK’nın 188. maddesinin altıncı fıkrası, özellikle resmi izne tabi maddeler ve tıbbi amaçlarla kullanılan uyarıcı maddelerin kontrol altında tutulmasını vurgulamaktadır.

Madde 188/6’ya göre, TCK madde 188/1 ve 3’te düzenlenen suçlar; uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi yaratan ve resmi makamların verdiği bir izne veya yetkili bir tabip tarafından düzenlenmiş bir reçeteye bağlı olarak üretilen veya satılan her türlü maddeyi de kapsamaktadır. Bu bağlamda, uyuşturucu veya uyarıcı madde imalatı ve ticareti yaparak kanuna aykırı bir faaliyet içinde olan şahıslar, TCK’nın ilgili maddeleri gereğince cezalandırılır. Bu tür maddelerle ilgili olarak işlenen suçlardan dolayı verilecek cezalar, yargıç kararı ile yarıya kadar indirilebilir.

Bu düzenleme, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticaretine yönelik sıkı cezaların yanı sıra, belirli hallerde cezada indirim yolunun da açık olduğunu göstermektedir. Yani, yargıçlar her bir davanın özelliğine göre, verilen cezayı yarısına kadar indirme yetkisine sahiptir. Buna rağmen, bu suçlar çok ciddi yaptırımlar içerdiği için, bu indirimin uygulanması istisnai durumlar için saklı tutulmaktadır.

Sonuç olarak, hem halk sağlığının korunması hem de bu tür maddelerin izinsiz üretim ve ticaretinin önlenmesi amacıyla, TCK’da yer alan yaptırımlar önem arz etmektedir. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile mücadele, kanunun caydırıcı hükümleri ile sürdürülen önemli bir hukuki konudur.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunun Ağırlaştırıcı Nedenleri

  • Türk Ceza Kanunu madde 188/3: Çocuklara uyuşturucu veya uyarıcı madde verilmesi veya satılması suçu düzenlenmektedir. Bu maddeye göre, uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi çocuğa veren veya satan kişiye uygulanacak asgari hapis cezası 15 yıldır.
  • Türk Ceza Kanunu madde 184/4-a: TCK’nın 188/1 ve 3 maddelerinde tarif edilen suçlar içerisinde, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin eroin, kokain, morfin, sentetik kannabinoid ve türevleri veya bazmorfin olması durumunda, uygulanacak ceza yarı oranında arttırılır.
  • Türk Ceza Kanunu madde 184/4-b: Eğer TCK’nın 188/3 maddesinde belirtilen suç, okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askeri ve sosyal faaliyetlerin gerçekleştirildiği toplu yapılar veya bunların belirlenen sınırları içinde (200 metre mesafe dahil) işlenirse, ceza yarı oranında artırılır.
  • Türk Ceza Kanunu madde 188/5: TCK maddeleri 188/1 ve 3 kapsamındaki suçlar, üç veya daha fazla kişi tarafından işlendiğinde, verilecek ceza yarı oranında artırılacaktır. Suç, suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgüt çerçevesinde işlenmişse, ceza bir katına kadar artırılabilir.
  • Türk Ceza Kanunu madde 188/8: TCK maddeleri 188/1, 3 ve 7 kapsamındaki suçlar, sağlık sektöründe çalışan profesyoneller (tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hasta bakıcı gibi) ya da kimyacılık veya eczacılık ticareti ile uğraşan kişiler tarafından işlendiğinde, uygulanacak ceza yarı oranında artırılır.

Bu hükümler, uyuşturucu veya uyarıcı madde imalatı ve ticareti suçlarına verilecek cezaların belirlenmesinde ağırlaştırıcı faktörler olarak işlemekte ve suçun vahametini arttırmaktadır. Bu nedenle, uyuşturucu ve uyarıcı madde ticareti yapılmaktan kaçınılması ve mevzuata uygun hareket edilmesi gerekmektedir.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunda Etkin Pişmanlık

Türk Ceza Kanunu’nun 192. maddesinin 1. fıkrası, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına karışmış olan kişiler için etkin pişmanlık hükümlerini düzenlemektedir. Bu düzenleme ile suça iştirak etmiş kişiler, resmi makamların suçtan haberdar olmasından önce bir adım atarak sorumluluktan kurtulma fırsatına sahiptir. Eğer kişi:

ve bu bilgi suç ortaklarının yakalanmasına veya uyuşturucu/uyarıcı maddenin ele geçirilmesine yol açarsa, ilgili kişi hakkında hukuki bir ceza uygulanmaz.

Türk Ceza Kanununun aynı maddesinin 3. fıkrası ise suçun resmi makamlar tarafından fark edilmesinden sonra gösterilen etkin pişmanlık durumunu ele alır. Bu kısım, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçları resmi makamlar tarafından tespit edildikten sonra, kişinin:

  • Gönüllü olarak suçun açığa çıkmasına,
  • Fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına yardım ve hizmet etmesi durumunda,

işlenmiş olan suça ilişkin cezanın, yardımın niteliğine bağlı olarak dörtte birden yarısına kadar indirilmesini öngörür.

Etkin pişmanlık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticaretiyle mücadelede önemli bir mekanizma olarak işlerken, suça bulaşmış kişilere kendi hareketleriyle sorumluluktan kurtulma ve cezai şartları hafifletme imkanı tanır. Bu düzenlemeler suçla etkin bir biçimde mücadele etmek ve adaletin sahada etkin uygulanışını sağlamak adına kritik rol oynar.

Uyuşturucu Madde Ticareti

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, hem ulusal hem de uluslararası mevzuat kapsamında sıkı kurallarla düzenlenmiş bir suç kategorisidir. Türkiye’de bu tür faaliyetler, Türk Ceza Kanununun 188. Maddesinde açıkça ele alınarak suç olarak tanımlanmıştır. Uyuşturucu maddeler, sadece bireysel sağlığı tehdit etmekle kalmayıp, toplum sağlığını da önemli ölçüde riske atar.

Bu bağlamda, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile mücadele, toplumun sağlığını koruma ve genel güvenliğin sürdürülmesi için elzemdir. Kanun koyucu tarafından belirlenen yasal düzenlemelere göre, uyuşturucu madde ticaretinin korunan hukuki yararı kamu sağlığı ve toplumun huzurudur.

Uyuşturucu suçları kasten işlenen suçlar kategorisinde yer alır ve hangi kişi tarafından işlenirse işlensin, özgü suç olmadığı için herkes bu suçun faili olabilir. Uyuşturucu madde ticaretini sıradan bir faaliyet olarak görmek mümkün değildir; bu yüzden Türk Ceza Kanununda ciddi cezai yaptırımlar öngörülmüştür. Yasada taksirli hali özel olarak düzenlenmemiştir, bu nedenle bu tür bir suçun taksirle işlenmesi mümkün değildir ve yalnızca kasıtlı eylemler ceza kapsamında değerlendirilir.

Bu konuda yapılan mevzuat düzenlemeleri ve getirilen cezai yaptırımlar, uyuşturucu madde imalatı ve ticaretinin önlenmesine odaklanmış olup, toplum sağlığının korunması ana amaçtır. Uyuşturucu madde ticaretine karşı etkin bir mücadele, herkesin hayat kalitesini arttırmaya katkı sağlar ve genç nesilleri bu tehditten korumak için kritik öneme sahiptir.

Uyuşturucu Madde Kullanma ile Ticareti Arasındaki Fark

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, kullanmak amacıyla uyuşturucu madde bulundurmaktan farklı bir suçtur ve Yargıtay’ın belirlediği çeşitli kriterlere göre tespit edilir.

  • Miktar: Yakalanan uyuşturucu maddenin miktarı kritik bir faktördür. Örneğin Adli Tıp Kurumu, esrar kullananlar için günde yaklaşık 3-4,5 gram (her seferinde 1-1,5 gram) tüketilebileceğini bildirmiştir. Yıllık tüketimden fazlasının ele geçmesi ticaret amacıyla bulundurulduğunu gösterir.
  • Uyuşturucu Maddelerin Çeşidi: Kullanıcı genellikle sınırlı sayıda ve benzer etki yaratan maddeleri bulundurur. Çeşitli ve farklı etkilerdeki maddelerin bir arada bulunması ticareti işaret edebilir.
  • Satış Amacı: Sanığın uyuşturucu maddeyi satmayla ilgili herhangi bir davranışta bulunup bulunmadığı incelenir. Tanık beyanları veya diğer deliller satış yapıldığının göstergesi olabilir.
  • Bulundurma Yeri: Kişisel kullanım için maddeyi ulaşılabilir bir yerde saklayanlara kıyasla, ulaşılması zor yerlerde veya ticaret yapmaya müsait ortamlarda saklanması ticaret suçunun varlığını düşündürür.
  • Saklama Şekli: Uyuşturucunun çok sayıda küçük paketler halinde ve düzenli tartılarak hazırlanmış olması, paketleme malzemelerinin ve hassas terazinin bulunması ticareti gösteren faktörlerdendir.

Yargıtay’ın bu kriterlere göre yaptığı değerlendirmeler, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticaretiyle kullanım amaçlı bulundurmayı ayırt etmekte önemlidir. Bu ayrım, suç vasfının belirlenmesinde ve adaletin sağlanmasında kilit rol oynamaktadır.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunun Cezası

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesinde belirtildiği üzere, çeşitli cezai yaptırımlarla düzenlenmiş bir suçtur.

İşte suçun kapsamı ve karşılık gelen cezalar:

  • Ruhsat almadan veya ruhsat hükümlerine aykırı hareket ederek uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin imalatı, ithalatı veya ihracatı yapan kişilere 20 yıldan 30 yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası verilir (TCK md.188/1).
  • Eğer uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı, başka bir ülkede ithalat olarak değerlendirilmiş ve o ülke tarafından ceza verilmiş ise Türkiye’deki bir yargılama sırasında o cezanın infaz edilmiş kısmı, Türkiye’deki cezadan düşülür (TCK md.188/2).
  • Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri satan, dağıtan, nakleden, depolayan, satın alan veya bulunduran kişilere en az 10 yıl hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası uygulanır. Eğer maddenin satıldığı veya verildiği kişi çocuk ise ceza en az 15 yıl hapis olacaktır (TCK md.188/3).
  • Uyuşturucu ticareti suçu eğitim kurumları, hastaneler, kışlalar veya ibadethaneler gibi sosyal ve kamusal alanlara 200 metreden daha yakın mesafede işlenirse ceza en az 15 yıl hapis ve otuz bin güne kadar adli para cezasıdır (TCK md.188/4).
  • Suç eğer üç ya da daha fazla kişi tarafından işlenirse verilecek ceza yarı oranında artırılır, suç işlemek için kurulmuş bir örgüt çerçevesinde gerçekleştirilirse iki katına çıkarılır (TCK md.188/5).
  • Uyuşturucu etkisi doğuran maddelerin üretimi ve satışını düzenleyen hükümlerde, izin veya reçete şartlarına bağlı olması durumunda, verilecek ceza yarıya kadar indirilebilir (TCK md.188/6).
  • Uyuşturucu üretiminde kullanılan ve resmi izne bağlı olan maddelerin imalatı ve ticareti suçunda ise cezalar sekiz yıldan az olmamak üzere hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası şeklindedir (TCK md.188/7).
  • Eğer suç bir tabip, eczacı, kimyager gibi sağlık mesleği mensupları tarafından işlenirse ceza yarı oranında artırılır (TCK md.188/8).

Bu düzenlemeler, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticaretinin önlenmesi ve bu suçu işleyenlerin caydırılması amacı taşımaktadır.

İlgili makale: Uyuşturucu Satmanın Cezası

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçlarında Yargıtay Kriterleri Nelerdir? 

Uyuşturucu madde ticareti suçunun oluşumunda failin bulundurduğu uyuşturucu maddeyi başkasına satma, devir veya tedarik etmek hususunda herhangi bir davranış içine girip girmediği, suçun kast unsurunun belirlenmesinde önemli bir kriterdir.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti yapan bireyler, sıklıkla uyuşturucu maddelerini kişisel kullanım dışında, satış veya dağıtım amaçlı olarak bulundururlar. Bu maddeler, kullanıcıların her an erişebileceği yerlerin aksine, genellikle ev veya işyerlerinden uzakta olabilir. Uyuşturucunun bulundurulduğu yerin seçimi ve saklanma biçimi, kullanım dışı amaçları işaret edebilir. Ayrıca, uyuşturucunun paketlenme şekli ve ambalaj malzemeleri de kullanım amaçlarını gösterebilir. Eğer uyuşturucu, özel olarak hazırlanmış ve aynı miktarda uyuşturucu içeren çok sayıda küçük paketlerde bulunursa, bu, ticari niyetlerin oldukça güçlü bir göstergesi olabilir.

Paketleme işlemi için hassas teraziler, özel ambalaj malzemeleri ve buna benzer ekipmanların, uyuşturucunun ele geçirildiği yerin yakınında bulunması ticareti kuvvetle ima eder. Dolayısıyla, uyuşturucu maddelerin bulundurulma şekilleri ve saklanma koşulları, adalet sistemi tarafından bu tür suçların aydınlatılmasında kritik rol oynamaktadır.

Bireyler arasında, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin çeşidi ve miktarı oldukça önemlidir. Genellikle kişiler, aynı veya benzer etki meydana getiren bir yahut iki farklı uyuşturucuyu yanında bulundurma eğilimindedirler. Eroin, kokain, esrar, amfetamin gibi farklı uyuşturucuların bir arada bulundurulması ise, genellikle bu maddelerin satışını yapmak amacı taşıdığına işaret edebilir. Ancak kişisel kullanım için ne kadar miktarın uygun görüleceği, kişinin bedensel ve ruhsal yapısına, ayrıca elde edilen uyuşturucu veya uyarıcı maddenin çeşitliliğine, türüne ve kalitesine göre değişkenlik gösterir.

Adli Tıp Kurumu’nun uzman görüşlerine göre, esrar tüketimi yapan kişiler, genellikle günde üç defa olmak üzere, her bir kullanımda 1 ile 1,5 gram arasında esrar tüketebilmektedirler. Bu miktarlar, bireysel kullanım ile ticari satış arasındaki ince çizgiyi belirleyebilir ve kanuni yaptırımların belirlenmesinde önemli bir faktör olabilir.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti yasağa aykırı faaliyetler olup çeşitli yasal cezaları beraberinde getirir. Bu maddelerin kontrolsüz dağıtımı ve kullanımı, toplum sağlığına ciddi zararlar verebilecek boyutta olup, bu nedenle yetkililer tarafından sıkı bir takip altındadır. Uyuşturucu maddenin türü, miktarı ve bulundurma amacı, adli süreçlerde değerlendirilen ana etkenlerdendir ve bu süreçlere yönelik kararlar, titizlikle ve kanuni mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmektedir.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçları, uyuşturucu madde bağımlılarının sıklıkla karıştığı olayların başında gelir. Adli kayıtlar, bağımlıların genellikle kişisel kullanım için uyuşturucu maddeleri yanlarında veya erişebilecekleri bir yerde sakladıklarını göstermektedir. Ancak bu kişilerin olağan kullanımdan çok daha fazla miktarda uyuşturucu madde bulundurmaları durumunda, bu durumun kişisel kullanım amaçlı olmadığı, aksine ticari niyetle yapıldığı kabul edilir. Bu nedenle, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, yasadışı uyuşturucu faaliyetlerinin en ciddi şekillerindendir ve cezai sorumluluk yaratır.

Eğer uyuşturucu madde alımı, kabulü ya da bulundurulması yalnızca kişisel kullanım için ise bu, ticaret suçu kapsamına girmemektedir. Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesi uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunu ayrımaktadır. Bu durumda, madde alımı kişisel kullanım kaynaklıysa, kişi uyuşturucu madde ticareti ile suçlanmayacak, ancak kişisel kullanım için uyuşturucu madde bulundurma suçuyla (TCK m. 191) yargılanabilir.

Yargı kararlarında ve polis raporlarında, kişisel kullanımın ötesinde bir miktarın ele geçirildiği ve bireylerin, yasadışı uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile ilişkilerinin olduğu yönünde somut deliller olması halinde, ticari bir suçun ortaya çıktığı kabul edilmektedir. Bu nedenle, uyuşturucu madde ile ilgili suçlar, kişisel kullanım ve ticari amaç arasındaki ayrımın iyi anlaşılması gerektiren karmaşık suçlar kategorisine girmektedir.

Yorum yapın