Konşimento


Gemiye yüklenen malların taşıyan tarafından kabulü, konşimento ile resmi bir nitelik kazanır. Modern hukukta konşimento, bir taşıma sözleşmesinin kanıtı olarak kabul edilir. Bu belge, yüklenen eşyanın taşıyan tarafından teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini resmiyete dökerek onaylar. Aynı zamanda, eşyanın alıcısına sadece konşimentonun ibraz edilmesi şartıyla teslim edileceğine dair bir taahhüdü içerir. Konşimento böylece kıymetli bir evrak   statüsü kazanır.

Konşimentoyu önemli kılan başka bir özellik ise, üzerine yazılan bilgilerin ticaretteki güvenirliğidir. Malların teslim alındığı andan varış noktasındaki teslimine dek tüm süreç, bu evrak üzerinde detaylarıyla kaydedilir. Taşıyıcı firma, konşimento ile eşyanın sahibine güven verir ve taşıma sürecinin şeffaflığını sağlar.

Günümüzde Konşimento, denizcilik sektörünün yanı sıra hava, kara ve demiryolu taşımacılığında da kullanılıyor ve uluslararası ticaretin vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Gemi kaptanından lojistik firmalarına, ihracatçılardan ithalatçılara kadar birçok kesim, konşimentonun hukukî gücüne ve pratik işlevselliğine güvenmektedir.

Konşimento Nedir?

Konşimento, uluslararası ticarette büyük önem taşıyan ve taşıma işlemlerinin vazgeçilmez bir parçası olan bir belgedir. Bir nevi yük senedi olarak da tanımlanabilir.

Taşımacılık sektöründe, konşimento; eşyanın taşıyıcı tarafından alındığını, belirli bir taşıma sözleşmesi çerçevesinde gemiye yüklenmiş veya ilgili araçta taşımaya hazır hale getirilmiş olduğunu kanıtlayan bir evraktır. Bu belge aynı zamanda taşıyıcının, eşyayı sadece konşimentonun ibraz edilmesi şartıyla ilgili alıcıya veya gösterilen kişiye teslim etmekle yükümlü olduğunu gösterir.

Konşimentonun Türleri

Konşimento, yükün alındığına ve taşınacağına dair yükletene verilen tek taraflı bir belgedir. Malın taşıyan tarafından kabul edildiğini ve alıcısına teslim edileceği taahhüdünü gösterir. Aynı zamanda bir taşıma sözleşmesinin (navlun sözleşmesi) kanıtı olan bu kıymetli evrak, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde incelenir.

TTK uyarınca, konşimento iki temel formda düzenlenebilir: Tesellüm ve yükleme konşimentosu.

Tesellüm Konşimentosu

Bu konşimento tipi, malların taşıyan tarafından alındığı ancak henüz gemiye yüklenmediği durumlar için düzenlenir. Bir şerh aracılığıyla malların yüklendiği zaman ve gemi bilgisi eklendiğinde, tesellüm konşimentosu yükleme konşimentosuna dönüşür.

Tesellüm Konşimentosu, taşımacılık sürecinde malın nakli için önemli bir adımı teşkil eder. Bu belge, malın gemiye yükleme işleminin gerçekleşeceğini teyit eder. Nitekim, Tesellüm konşimentosu esas olarak malın taşıyana teslim edildiğini, ancak henüz sevk edilmek üzere gemiye yüklenmediğini gösterir.

Bu belgenin taşımacılık süreçlerinde geçerli olabilmesi için eksiksiz ve doğru biçimde düzenlenmesi gerekmektedir. İlgili belge, malın yükleme için hazır olduğunun kanıtı olarak kabul edildiğinden, belgenin geçerlilik kazanabilmesi için birtakım işlemlerin yapılması zorunludur.

Öncelikle, belgeye gemi işletmecisi veya yetkili acentesi tarafından yükleme tarihinin eklenmesi gerekmektedir. Yükleme tarihinin belgeye işlenmesi, malın hangi tarihte gemiye yükleneceğini resmiyet kazandırır.

Daha sonra, tesellüm konşimentosunun geçerli bir belge haline gelebilmesi için gemi işletmecisi veya acentesinin belgeyi imzalaması şarttır. İmzanın atılması, belgenin yasal bir güce kavuştuğunu ve ilgili tüm taraflar açısından bağlayıcılığını ifade eder.

Bu işlemler tamamlandıktan sonra, tesellüm konşimentosu artık yükleme konşimentosuna dönüştürülebilir. Bu dönüşüm, malın yükleme işleminin tamamlanması ve taşımacılık sürecinin başlaması anlamına gelir. Dolayısıyla, tesellüm konşimentosu bu noktada, malın taşımacılığının başlatıldığının resmi bir göstergesi haline gelir.

Tüm bu adımlar, mal sahibine ve ikinci taraf olan alıcıya malın durumu ve sevkiyat işlemleri hakkında net ve güvenilir bilgiler sunar. Aynı zamanda, tesellüm konşimentosunun doğru bir şekilde doldurulması ve imzalanması, olası anlaşmazlıkları önlemek açısından büyük önem taşır.

Gemiye mal yükleme sürecinde hatalardan kaçınmak ve hukuki sorumlulukları eksiksiz yerine getirmek için, tesellüm konşimentosunun düzenlenişi kritik bir faktördür. Yükleme ve sevkiyat prosedürlerinin doğru bir şekilde yerine getirildiği bu belgeler, taşımacılık endüstrisinde güven ve düzenin temel taşlarından birini oluşturur.

Yükleme Konşimentosu

Mallar gemiye yüklendikten sonra tesellüm konşimentosu karşılığında verilen konşimento türüdür. Bu durumda malın taşıyana zilyetliği geçmiş olur.

Yükleme konşimentosu, uluslararası ticarette, gönderilen malların taşınma sürecinde gemiye başarıyla yüklendiğini belgeleyen oldukça kritik bir dokümandır. Yükleyici tarafından düzenlenen bu belge, alıcıya ve diğer ilgili taraflara, malların gemiye yüklendiğini ve belirtilen rotada seyahate başlayacağını teyit eder.

Konşimento, mallar gemiye yüklendikten sonra düzenlenmelidir. Bu işlem, teslimatta herhangi bir aksaklık olmamasını sağlar. Yükleme konşimentosu, aynı zamanda malların kime gönderildiğini, nereye gönderildiğini ve malların açıklamasını içerir. Bu bilgiler, ihracat ve ithalat işlemlerinde büyük önem taşır. Sevk tarihi, yüklemenin tamamlandığı ve konşimentonun düzenlendiği tarihi ifade eder. Bu tarih, malların sevk edildiğini ve nakliye sürecinin başladığını resmileştirir.

Yükleme konşimentosu, alıcılar için bir nevi güvencedir. Belge, satıcıların malları belirlenen zamanda gönderdiklerine dair kanıttır ve böylece alıcılar muhtemel risklerden korunmuş olur. Bankalar, çoğu durumda, uluslararası ticarette ödemeyi gerçekleştirmek için yükleme konşimentosunu talep ederler. Bu, finansal güvenlik açısından elzemdir.

Yükleme konşimentosu, gönderici ve alıcı arasındaki güven ilişkisini pekiştirir. Yükleme konşimentosu, uluslararası normlara uygun olarak düzenlenmelidir. Bu sayede, dünya genelindeki tüm taraflar, belgenin içeriğini anlayabilir ve kabul edebilir. Gümrük işlemlerinde, yükleme konşimentosu olmazsa olmazlardandır. Bu belge, ithalat ve ihracat süreçlerinde gümrük yetkilileri tarafından detaylıca incelenir.

Konşimento Devir Şekilleri  

Konşimento, yükün taşıma şirketi tarafından alındığını ve taşıma sözleşmesi şartlarının kabul edildiğini gösterirler. Bu belgeler, taşıma işlemi sırasında mülkiyetin nakli ve hukuki anlamda taşıma işleminin kanıtı olarak işlev görür.

Konşimento devir şekilleri, lojistik ve ticaret sektörlerinde kritik bir role sahiptir. Bu belgelerin doğru kullanımı, alıcı ve satıcılar için güvenli bir ticaret ortamı yaratır ve malların taşınmasını kolaylaştırır. TTK’nın belirlemiş olduğu kurallar çerçevesinde bu devir işlemlerinin hukuki geçerliliği ve prosedürleri net bir şekilde düzenlenmiştir, böylece hem taşıyıcıların hem de mal sahiplerinin hakları korunur.

Konşimentonun devir şekilleri konusunda TTK, bu belgelerin çeşitli şekillerde düzenlenebileceğini ve devredilebileceğini belirtir. Konşimento devir şekilleri, esas olarak şu üç kategoriye ayrılır:

Nama Yazılı Konşimento 

Nama yazılı konşimento, ticari gönderilerde kullanılan önemli bir belgedir. Bu belge ile taşınan mal veya ürünlerin alıcısı bellidir; çünkü konşimento üzerinde alıcının adı, soyadı veya ticaret unvanı açıkça belirtilmiştir. Nama yazılı konşimentolar, kargo ya da yükün kim tarafından alınacağını kesin olarak belirleyen resmi evraklardır.

Yapıları gereği, nama yazılı konşimentoların başkalarına ciro edilmesi, yani devredilmesi mümkün değildir. Bu durum, nama yazılı konşimentoların güvenliğini artırır; çünkü mal veya ürün sadece belgede belirtilen kişi veya kuruluşa teslim edilebilir. 

Nama yazılı konşimentoya sahip malın teslimatı, yalnızca ve yalnızca belgede ismi geçen muhatap veya muhataplara yapılır. Bu, malın yanlış kişilere teslim edilme olasılığını en aza indirir ticari işlemler sırasında güvenlik seviyesini yükseltir.

Emre Yazılı Konşimento  

Bu konşimento türü “veya emri” ibaresiyle birlikte bir kişinin veya şirketin adını taşır. Emre yazılı konşimento (arka taraftaki devir yazısı) ile devredilir. Bu da belgeyi esnek bir mali değer haline getirir.

Emre yazılı konşimento, ticaret alanında sıklıkla başvurulan önemli bir nakliye belgesidir. Ulaşım ve lojistik sektöründeki firmalar, bu belge sayesinde taşınan malın alıcısına güvenli ve resmi bir şekilde teslim edilebilmesini sağlarlar. Bu konşimento, sahibine yükün mülkiyetini temsil eden ve belirli bir kişiye veya o kişinin emriyle başka bir şahsa aktarılabilecek bir talimatı içeren resmi bir evraktır.

Emre yazılı konşimento, genellikle devir işlemleri açısından kullanılan, taşınan malların mülkiyet hakkını gösteren ve belirli bir kişiye veya kişiler grubuna çıkarılan bir taşıma belgesidir. 

Emre yazılı konşimento, mal sahibinin değişmesi durumunda kolay bir devir işlemi sağlar. Taşıma sırasında malların mülkiyetini transfer etmek için kullanılır. Emre yazılı konşimento sayesinde nakliye esnasında malın satılabilmesi sağlanır. 

Bankalar, genellikle ödeme güvenliği sağlamak ve kredi mektubu işlemlerinde riski minimize etmek için emre yazılı konşimentoları tercih ederler. Bu belgeler aracılığıyla, bankaların müşterileri adına taşıma işlemlerini takip etmeleri ve kontrol altında tutmaları daha kolaylaşır. Bu da hem satıcının hem de alıcının korunmasına katkıda bulunur.

Emre yazılı konşimentolar, ciro edilebilir ve böylelikle malın mülkiyeti farklı bir tarafa kolaylıkla devredilebilir. Ciro işlemi iki şekilde yapılabilir:

  1. Tam Ciro: Belgenin arkasına alıcı firmanın ismi ve imzası eklenerek yapılır. Bu, konşimentonun yeni bir sahibi olduğunu gösterir.
  2. Beyaz Ciro: Belgenin arkasına sadece imza atılarak yapılır. Bu, belgenin henüz kimin adına ciro edileceği belirlenmediğini gösterir.

Ciro işlemi, belgenin başka bir kişi veya firmaya aktarılmasını mümkün kılar, bu da ticarette esneklik sağlar. Emniyetli bir şekilde mal sahipliğinin transfer edilmesine olanak tanır.

Emre yazılı konşimento düzenlenirken dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunmaktadır. Bu belge, taşıyıcı firma veya acenta tarafından düzenlenir ve mal sahibinin yanı sıra taşıyıcının da bilgilerini içermelidir. Ayrıca konşimentoda malın tanımı, miktarı, teslim yeri ve teslim şekli gibi detayların net bir şekilde belirtilmesi gerekmektedir.

Özetle, emre yazılı konşimento ticaretin ve nakliye işlemlerinin vazgeçilmez unsurlarından biri olup, malın mülkiyetinin belirlenmesi ve transferinde merkezi bir role sahiptir. Taşınan malların güvenli ve düzenli bir şekilde alıcıya ulaşmasını sağlamak adına bu dokümanın doğru bir biçimde düzenlenmesi ve kullanılması ticari ilişkilerde güven ve istikrar açısından büyük önem taşır.

Hamiline Yazılı Konşimento 

Hamiline yazılı konşimento üzerinde “hamiline” ifadesi bulunur. Bu tür bir konşimento ile taşınan mallar, konşimentoyu elinde bulunduran herhangi bir kişiye teslim edilebilir, bu da onu oldukça esnek bir belge yapar.

Hamiline yazılı konşimentoyu elinde bulunduran kişi, malların sahibi olarak kabul edilir ve bu nedenle malların teslim alınması için herhangi bir ek belgeye ihtiyaç duymadan taşıyıcıya başvurabilir. Konşimento ciro edilebilir, yani bir kişiden diğerine aktarılarak mülkiyetin devrini kolaylaştırır. 

Hamiline yazılı konşimento, ciro işlemi ile kolayca transfer edilebilir. Ciro işlemi, konşimentonun arka yüzüne alıcının isminin ve imzasının yazılmasıyla yapılır ve bu şekilde malın mülkiyeti başka bir kişiye geçer. 

Konşimento İlişkilerinde Çarter Sözleşmesi ve Devir Sonrası Değişiklikler

Konşimento, çarter sözleşmesinin belirttiği kurallar ve düzenlemeler çerçevesinde yönetilir. Bu aşamada, konşimento ve çarter sözleşmesi hükümleri arasında sıkı bir bağ vardır ve taşıma süreci, çarter sözleşmesinin şartlarına göre yürütülür.

Konşimento devredilmediği sürece, çarter sözleşmesi hükümleri geçerlidir. Taşıma işlemleri, çarter sözleşmesine sadık kalınarak gerçekleştirilir.

Konşimento, malların alıcısına veya başka bir üçüncü şahsa devredildiğinde, bu belge üzerindeki haklar ve taşıma süreci yönetimi, devralan kişiyle taşıyıcının arasındaki ilişkiye dayalı hale gelir. Bu noktada, konşimento hükümleri taşıma sözleşmesinin koşullarını belirler.

Konşimento, üçüncü bir şahsa devredildiğinde, artık konşimento hükümleri öne çıkar. Taşıyan ile konşimento hamili arasındaki ilişkiler, konşimento şartlarına göre şekillenir. Taşıma sürecinin her aşamasında, konşimentonun hangi hükümlere tabi olduğunu bilerek hareket etmek, taşımacılıkta meydana gelebilecek riskleri en aza indirgeyecektir.

Konşimentonun İçeriği

Konşimento, yük sahibinin açıklamalarını baz alarak yükleme sırasında veya yükleme öncesinde alınan malların türü, miktarı ve eğer gerekliyse, malları ayırt etmeye yarayan işaretleri kapsar. Bu bilgilerin tamamının konşimento belgesine eklenmesi zorunlu değildir. Türk Ticaret Kanununun 1229. maddesinde konşimentoya eklenebilecek bilgiler belirtilmekle birlikte, bu bilgilerin eksikliği, konşimentonun yasal geçerliliğini etkilemez.

Taşıyıcı ve onun adına hareket eden kaptan, yük sahibinin verdiği mal bilgileri  konşimentoya yazmakla görevlidir. Ancak, yük sahibi tarafından beyan edilen bilgilerle teslim edilen mal arasında bir farklılık varsa ve bu durumun gerçeği yansıtmadığı konusunda bilgi sahibi iseler veya makul bir şüpheleri varsa, TTK 1239/1 uyarınca bu bilgileri konşimento üzerinde belirtme hakkına sahiptirler. Konşimento, yazılı olan bilgilerin teslim anındaki durumu yansıttığına dair bir karine sağlar. Bu nedenle, taşıyıcı şerhler ekleyerek mal bilgilerinin konşimenteresinde kanıt görevi görmesini engelleyebilir. Aksine bir durumda, TTK 1239/2’ye göre, malın iyi durumda olduğu varsayılır. 

Konşimento ile ilgili beyanlardan doğan hukuki sorumluluk açısından ise yük sahibi, TTK 1145 uyarınca, teslim alınan ya da gemiye yüklenen mallar hakkında doğru bilgi vermekle yükümlüdür ve bu beyanların doğruluğu konusunda kusuru olmasa dahi, olası bir hata nedeniyle taşıyıcının uğradığı zararlardan sorumludur.

Konşimentonun Niteliği 

Konşimento, deniz yoluyla eşya taşımacılığında kullanılan ve oldukça önemli bir yere sahip olan resmi bir belgedir. Bu belge, gönderici tarafından taşıyıcıya yükün teslim edildiğini veya gemiye yüklendiğini doğrular. Konşimento aynı zamanda bir tür alındı makbuzu işlevi görür ve taşıma işleminin kanıtı olarak kabul edilir.

Konşimentonun en dikkat çekici yönü ise kıymetli evrak olarak tanımlanmasıdır. Kıymetli evrak özelliği, konşimentoda belirtilen hakların sadece belgeye sahip olan kişilere ait olduğu anlamına gelir. Bu nedenle, hakların konşimento olmadan ileri sürülmesi veya devredilmesi mümkün değildir.

Konşimentonun taşıdığı kıymetli evrak niteliği, mal sahipleri ve taşıyıcılar arasında malın teslimatı konusunda güvenli bir düzenleme sunar. Yükün teslim alınabilmesi için taşıyıcı, konşimentonun iadesini talep eder. Bu, malın doğru kişiye veya yetkilendirilmiş kişiye teslim edilmesini sağlayarak, taşıma sürecindeki güvenlik ve düzenin korunmasına katkıda bulunur. Hem çarter (charter) taşımacılığı için hem de kırk ambar (parça eşya) taşımacılığı için gerekli olan konşimento, taşımacılık işlemlerinin olmazsa olmazlarındandır.

Gemi sahipleri, taşıyıcılar ve mal sahipleri için konşimento, navlun sözleşmesinin temel belgesi olarak görülür ve bu evrakın dikkatle saklanması ve gerektiğinde sunulması önem arz eder.

Konşimentonun İşlevleri 

Konşimento, deniz taşımacılığında sıklıkla karşımıza çıkan ve oldukça önemli bir kıymetli evrak niteliğindeki belgedir. Temelde, konşimentonun üç ana fonksiyonu bulunmaktadır ve her biri taşımacılık sürecinde kritik roller oynar.

Taşıma Sözleşmesi Olarak İspat

Konşimentolar, deniz yoluyla yapılan taşımalarda kullanılan ve taşınan mallara ilişkin önemli detayları içeren resmi evraklardır. Türkiye’de bu belgelerin hukuki statüsünü ve kullanımını düzenleyen en önemli mevzuat, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’dur. Özellikle kanunun 1228 ila 1245 maddeleri arasında denizde taşıma senetleri ile ilgili tüm detaylar yer almaktadır. 

Türk Ticaret Kanunu, konşimentonun ispat kuvveti, taşıma işleminin tüm detaylarını belgelendirmede kritik rol oynar. Bu senet, hem taşıyıcı için hem de mal sahibi için hukuki bir güvence sağlar. Taşıma sırasında meydana gelebilecek anlaşmazlıklar veya sorunlar karşısında konşimentonun ispat kuvveti ön plana çıkar. Kanun maddeleri, konşimentonun içermesi gereken bilgileri ve bunların nasıl değerlendirileceğini ayrıntılı bir şekilde ele alır.

Konşimento, ticaret hukukunda önemli bir belge olarak karşımıza çıkmaktadır. Türk Ticaret Kanunu 1237 ila 1240 ncı maddeleri arasındaki hükümler, konşimentonun ispat fonksiyonunu ele almaktadır. Bu belge, navlun sözleşmesinin hem varlığını hem de içeriğini kanıtlar. Ek olarak, yükün konşimentoda belirtilen şartlarda teslim alındığını doğrular. 

TTK’nın 1228. maddesinin ikinci fıkrasında belirtildiği üzere, konşimento taşıyanın adı ve hesabına, kaptan veya kaptanın yetkilendirdiği temsilci tarafından düzenlenebilir. Bu ifade, konşimentonun düzenlenmesinin hem zorunlu olduğunu hem de taşıyan veya taşıyan adına hareket eden yetkili kişi tarafından yapılmasının gerekliliğini ortaya koyar. Kaptanın yasal yetkisi çerçevesinde ve borçlar hukukunun genel ilkeleri dâhilinde, taşıyanın yetkilendirdiği bir temsilci de konşimentoyu düzenleyebilir.

Konşimentonun ispat işlevi, ticari uyuşmazlıklarda belirleyici bir rol oynar ve bu işlev, taşıma işleminin kanuni düzenlemelerine tam olarak uygun olarak yerine getirilmelidir. Bu nedenle, ticaret hukukunda faaliyette bulunan kişi ve kurumlar için konşimento, hem hukuki güvenlik sağlamakta hem de taşıma işlemine ilişkin hak ve yükümlülükleri belirlemekte kritik bir belge niteliği taşır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun konşimento ile ilgili maddeleri, bu evrakın hukuki geçerliliğini ve hangi koşullar altında kabul edileceğini belirler. 

İki taraf arasındaki navlun sözleşmesinin varlığını teyit eden resmi bir senet niteliğindedir. Konşimento esasen, navlun sözleşmesinin kendisinden bağımsız bir yapıya sahiptir ve genellikle bir navlun sözleşmesi akdedildikten sonra tanzim edilir.

TTK madde 1237 uyarınca, konşimento hamili ile taşıyan arasındaki ilişkilerde, konşimentonun içeriğinde belirtilen hüküm ve koşullar geçerli olacakken; taşıtan ile taşıyan arasındaki münasebetler, navlun sözleşmesinin şartlarına göre düzenlenecektir.

Eşyanın Teslim Alındığını ve Gemiye Yüklendiğini Gösterme  

Taşıyıcı tarafından eşyanın teslim alındığını ve güvenli bir şekilde gemiye yüklendiğini belgeleyen ve eşya hakkında bilgi veren bir temsil belgesi olarak konşimento, yüklenen malların listesini, teslimatın durumunu ve eşyanın ne şekilde yüklendiği ile ilgili bilgileri sağlar.

Konşimentonun eşyayı temsil etme fonksiyonu, taşıma sırasında önemli bir rol oynar. Kısaca, bu fonksiyon sayesinde, taşıyana teslim edilmiş bir eşyanın üzerinde taşıyıcı aracılığıyla tasarrufta bulunma yeteneği kast edilmektedir. Türk Ticaret Kanununun 1234. maddesi, bu fonksiyonun sağlanabilmesi için gerekli olan temel şartları tanımlar:

  1. Zilyetliğin Elde Edilmesi: Taşınacak eşya, taşıyıcıya teslim edilmeli ki bu durum, taşıyıcının eşyanın fiili sahibi olduğunu gösterir.
  2. Konşimentonun Devir ve Teslimi: Konşimento, geçerli bir şekilde bir kişiden diğerine devredilmiş ve teslim edilmiş olmalıdır.
  3. Uygun Devir İşlemi: Konşimentonun, sadece yükü alacak yetkilendirilmiş kişiye uygun bir usulle devredilmiş olması gerekmektedir. Burada, adına yazılı konşimentoların belirlenmiş kişiye, emre yazılı konşimentoların ise ciro edilmiş olan kişiye ulaştırılması zorunludur.

Bu şartlar, beraberinde TTK’nın 957 ve 980. maddelerinde belirtildiği gibi yasal etkiler doğurur; eğer bu koşullar sağlanırsa, konşimentonun devri, sanki fiziksel eşya teslim edilmiş gibi kabul edilir. Bu durumda, konşimentoyu uygun şekilde teslim alan kişi, yük üzerinde doğrudan bir mülkiyet ya da rehin hakkı gibi ayni haklar kazanmış olur.

Meşru Hamiline Teslim Yükümlülüğü  

Konşimentonun son işlevi, taşıyıcının bu belgeyi ibraz eden meşru hamile, yani konşimentonun sahibine eşyayı teslim etme yükümlülüğü altında olduğunu belirtmesidir. Bu, belgenin teslimat noktasında, konşimentoyu ibraz eden kişinin eşyayı alabilmesi için gerekli olan yasal güvenceyi sağlar.

Bu üç temel işleviyle konşimento, deniz ticaretinin vazgeçilmez belgelerinden biri olarak öne çıkar ve ticari işlemlerin düzenli ve güvenli bir şekilde gerçekleşmesinde kilit bir role sahiptir. Konşimentonun sağladığı bu fonksiyonlar sayesinde, alıcılar ve satıcılar taşınan eşyanın durumu ve sevkiyatla ilgili yükümlülükler konusunda net bir şekilde bilgilendirilmiş olur.

Konşimento hamilinin yükün Teslimini İsteme Hakkı ile ilgili TTK’nın 1230. maddesi kapsamında, yükleme belgesi olarak bilinen konşimentonun önemi vurgulanmaktadır. Bu belgenin geçerliliği ve belirlenmiş usuller çerçevesinde hareket edilmesi gerektiği belirtilir. İşte bu çerçevede, konşimentoya dayalı yükün teslimi talep edilebilir.

Konşimento Sözleşmesinde Taşıyanın Rolü  

Konşimento üzerinde taşıyanın ismi, soyadı veya ticari unvanı ve işletme merkezinin yanı sıra, söz konusu taşımayı yapacak olan veya kendisini temsil eden kişinin imzası da yer alır.

Taşıyan, yük göndereni ile doğrudan veya bir temsilci aracılığıyla taşıma sözleşmesi yapan kişidir. Fiili taşıyan ise, taşıma işlemini gerektiği şekilde yürütmekle sorumlu olan ve taşıyan tarafından bu iş kısmen veya tamamen kendisine devredilen kişileri ifade eder.

Bir taşımanın fiili taşıyana bırakılması halinde, taşıyan, navlun sözleşmesinde sözü edilen bu devri yapma hakkına sahip olsun veya olmasın, sözleşmeden doğan taşıma işleminin tamamından sorumlu olmaya devam eder. Taşıyan ayrıca, fiili taşıyan ve onun taşıma sırasında yetkisi dahilinde görev alan personelinin eylem ve ihmallerinden de sorumludur.

Fiili taşıyan, gönderene karşı değil, sözleşmesel taşıyana veya onun taşımayı bıraktığı başka bir fiili taşıyana taşıma taahhüdünde bulunur.

Fiili taşıyan tarafından yapılan taşıma işlemi için Türk Ticaret Kanunundaki taşıyanın sorumluluğu hükümleri geçerlidir. Fiili taşıyan, yalnızca bizzat gerçekleştirdiği taşımadan sorumludur. Ancak, taşıyan, fiili taşıyanın ve onun görev ve yetki sınırları içinde hareket eden personelinin eylem ve ihmallerinden sorumlu tutulur. Dolayısıyla, bir taşımanın gerçekleştirilmesi için görevlendirilen bir kişi taşımayı bizzat icra etmemiş olsa bile, eşya onun gözetimindeyken meydana gelen zararlardan dolayı sözleşmesel taşıyan sorumludur.

Konşimento, taşıma işlemi sırasında taşıyan tarafından düzenlenen resmi bir belge olup taşınan eşyanın alıcıya devredilmek üzere teslim alındığını gösterir. Bu belge, taşıyanın eşyaları alıcıya veya belirtilen yerdeki ilgili tarafa teslim etme yükümlülüğünün kanıtıdır ve taşıyanın yükümlülüklerinin bir özetini içerir.

Taşıma sözleşmesi ve konşimento arasındaki ilişkiyi vurgulamak önemlidir. Taşıyan, konşimentoyu düzenlemekle yükümlüdür çünkü sözleşmeye göre taşımayı taahhüt etmiştir ve bu taahhüdünü yerine getirmesi gerekmektedir.  

Konşimentonun Önemi ve Taşıyıcı Üzerindeki Etkisi:

  1. Meşru Hamil Kavramı: Konşimento, varış limanında yükün teslim alınmasını isteme hakkını kanıtlayan bir belgedir. Söz konusu hakkı, sadece konşimentonun meşru sahibi olan hamiline aittir. Hamilin meşru sayılabilmesi için belgeyi zilyet olması ve sahipliğin belge üzerinden açıkça tespit edilebilir olması şarttır.
  2. Hakkın Devri: Yükün teslimini talep hakkı, konşimento ile sıkı bir ilinti içindedir ve bu hak, ancak konşimento usulüne uygun şekilde devredilerek başka birine aktarılabilir. Konşimento bu özelliğiyle kıymetli evrak niteliğinde bir belge olarak kabul edilir.
  3. Hakkın Bağımsızlığı: Bu hak, taşıyan ve yük gönderen arasındaki navlun (taşıma ücreti) sözleşmesinden bağımsızdır. Bu da demek oluyor ki, navlun sözleşmesinin geçersiz kılınması ya da sonlandırılması, konşimentoya dayalı teslim alma hakkını etkilemez. Taşıyanın, düzenlenmiş bir konşimento karşılığında yükü teslim etme zorunluluğu devam eder.

Yükün taşınması ve teslim edilmesi sürecinde taşıyıcının bir yükümlülüğü bulunmaktadır. Eğer taşıyıcı, taşıma işlemi için bir konşimento düzenlemiş ise, yükü sadece konşimento sahibi meşru hamile ve belgenin ibrazı karşılığında teslim etmekle sorumlu olacaktır.

Kısaca, konşimento, yükün teslim alınması hususunda merkezi bir role sahiptir ve taşıyıcının taahhüdü konşimentoya sıkı sıkıya bağlıdır. Bu belgeye dayalı hakların korunması ve devredilmesi titizlikle düzenlenmelidir. Konşimento hamilinin yükün teslimini isteme hakkı, taşıyıcının yükümlülükleri ve konşimentonun kıymetli evrak sıfatı, modern ticaretin düzenli işleyişinin temel taşlarından biridir.

Konşimento Kayıtlarının Karine Olarak Kabulü

Taşımacılık sektöründe, yüklerin teslimatı ve alınmasına dair yazılı kayıtların tutulduğu belgeye “Konşimento” adı verilir. Hukuki açıdan Konşimento, ticari işlemlerde büyük öneme sahiptir. Özellikle deniz taşımacılığında sıkça kullanılan bu belge, gemiyle sevk edilen malların kanıtı olarak kabul edilir.

Türk Ticaret Kanunu’nun 1239’uncu maddesine göre Konşimentoda bulunan bilgiler, yükün durumuna ve miktarına dair önemli bilgiler içerir ve bu bilgiler karine (kanıt) niteliğindedir. Yani, Konşimentoda yer alan kayıtların doğru olduğu kabul edilir ve bunun aksi ispat edilmediği sürece geçerlilik taşır.

Konşimento, alıcı ve satıcı arasındaki malların sevkiyatı sırasında meydana gelebilecek anlaşmazlıklarda temel dayanak noktası olarak işlev görür. Alıcı, Konşimentoda yer alan bilgilerin doğruluğunu temel alarak malları kabul eder ve taşıyıcı da bu belgeyle malların kendisine teslim edildiği durumu kanıtlar.

Konşimento içeriğinde; yükün cinsini, miktarını, yükün alındığı ve teslim edileceği limanları, taşıyıcı ve gönderici bilgileri ve yüke ilişkin özel talimatlar gibi bilgileri barındırmaktadır. Bu detaylar, ticari işlemlerdeki şeffaflığı artırmak ve taraflar arasında güven sağlamak amacıyla önem taşır.

Konşimento, deniz ticaret kanunu çerçevesinde ticari yüklerin taşınması sırasında oluşabilecek çıkar çatışmalarını önlemek, taraflar arasında güveni sağlamak ve işlemlerin sorunsuz bir şekilde yürütülmesine olanak tanımak amacıyla büyük önem taşıyan bir belgedir. Türk Ticaret Kanunu’nda yer alan hükümlerle desteklenen bu belge, karine olarak kullanılarak, hukuki süreçlerde etkin bir delil olarak işlev görür.

Konşimento  Navlun Ödeme Koşulları

Navlun ödemelerinde, ödeme yükümlülüğünün kim tarafından karşılanacağı oldukça önemlidir. Genellikle taşımacılık işlemlerinde navlun maliyeti konşimento içerisinde belirtilen taraflarca karşılanır. Konşimento, taşınan yükün detayları, teslimat şartları ve ödeme koşullarını içeren resmi ve yasal bir belge olarak kabul edilir.

Standart uygulamalarda, navlun ödemesi genellikle yükleme yapan veya malı gönderen tarafça üstlenilir. Ancak, taşıma sözleşmesi veya konşimento üzerinde açıkça belirtilmişse, navlun ödemesini alıcı veya gönderilen taraf da yapabilir. Böyle bir durumda, gönderilen kişi, yükü teslim aldığı an itibarıyla navlun ödemekle yükümlü hale gelir. Bu, “freight collect” (navlunu alıcı öder) olarak bilinen bir uygulamadır.

Yükün gönderilmesi ve teslim alınmasına ilişkin konşimento, böylece navlun ödeme şartlarını net bir şekilde ortaya koyar. Navlun ödemekle sorumlu taraf bu belge ile yasal olarak taahhüt altına girmiştir.

Konşimento İçeriği:

  • Malın Tanımı
  • Miktarı
  • Ağırlığı
  • Alıcı ve Gönderici Bilgileri
  • Teslimat Rotaları
  • Teslimat Koşulları
  • Navlun Ödeme Bilgileri

Alıcı, konşimentodaki bilgilere dayanarak, kargonun sevkıyat sırasında karşılaşabileceği olağan risklere karşı nasıl bir önlem alması gerektiğine dair kararı verir.

Konşimento ile ilgili her tür düzenleme ve bilgi, uluslararası taşımacılık hukuku ve ticaret yasalarına uygunluk göstermelidir. Tüm taraflar, konşimentoda yer alan bilgilerin doğruluğundan sorumludur ve söz konusu bilgiler taşımacılık işleminin hukuki temelini oluşturur.

Navlun ödeme koşullarının doğru bir şekilde belirlenmesi ve konşimentoda açıkça ifade edilmesi, hem gönderici hem alıcı için finansal şeffaflık ve güvenlik sağlar. Bu sebeple, özellikle uluslararası ticarette, konşimentonun detaylarına dikkat edilmesi büyük önem taşır.

Yorum yapın

Ara WhatsApp